Uluslararası Para Fonu (IMF), Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve Dünya Bankası, Orta Doğu’daki savaşın enerji ve emtia piyasalarında yarattığı şokun kısa sürede dağılmayabileceği uyarısında bulundu. Üç kurum, petrol, doğalgaz ve gübre fiyatlarının bir süre daha yüksek kalabileceğine işaret ederken, bunun küresel büyüme, enflasyon ve gıda güvenliği üzerinde yeni baskılar oluşturabileceğini vurguladı.

IMF, IEA ve Dünya Bankası’nın 13 Nisan 2026 tarihli ortak açıklamasına göre, savaşın ekonomik etkisi “önemli, küresel ve asimetrik” bir nitelik taşıyor. Açıklamada, özellikle enerji ithalatçısı ve düşük gelirli ülkelerin daha ağır etkilendiği belirtilirken, petrol, doğalgaz ve gübre fiyatlarındaki artışın gıda güvenliği ve istihdam açısından da risk oluşturduğu ifade edildi. Kurumlar, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların tam anlamıyla normale dönmemesi nedeniyle, enerji ve tarım girdilerindeki maliyet baskısının kolay dağılmayacağına dikkat çekti.

Reuters’ın aktardığına göre üç kurum, ülkeleri enerji arzını stoklamaktan ve ihracat kısıtları getirmekten kaçınmaya çağırdı. IMF Başkanı Kristalina Georgieva, bu tür adımların mevcut dengesizliği daha da derinleştirebileceğini söylerken, IEA Başkanı Fatih Birol da krizi küresel enerji piyasalarında şimdiye kadarki en büyük şok olarak niteledi. Reuters haberine göre petrol fiyatları yeniden varil başına 100 doların üzerine çıkarken, savaşın başladığı 28 Şubat’tan bu yana petrol fiyatlarında yaklaşık yüzde 50’lik artış yaşandı.

IMF tarafında verilen mesaj da benzer yönde oldu. Fonun 30 Mart tarihli değerlendirmesinde, savaşın süresine ve yayılma derecesine bağlı olarak tüm senaryoların daha yüksek fiyatlar ve daha zayıf büyümeye çıktığı belirtildi. IMF’ye göre kısa süreli bir çatışma dahi enerji fiyatlarında sert sıçrama yaratabilir; daha uzun süreli bir tablo ise ithalata bağımlı ekonomiler üzerinde daha kalıcı bir baskı kurabilir ve enflasyonun kontrol altına alınmasını zorlaştırabilir.

Dünya Bankası da özellikle gübre maliyetleri üzerinden ikincil risklere işaret ediyor. Bankanın Mart 2026 tarihli Gıda Güvenliği Güncellemesi’nde, Orta Doğu’daki çatışmanın Hürmüz Boğazı üzerinden geçen petrol ve gübre akışlarını bozduğu, bunun da küresel tarım-gıda zinciri için yeni riskler yarattığı belirtildi. Aynı güncellemede, Şubat-Mart 2026 döneminde üre fiyatlarının aylık bazda yaklaşık yüzde 46 yükseldiği kaydedildi. Dünya Bankası ayrıca Dünya Gıda Programı’nın çatışmanın sürmesi halinde 2026 ortasına kadar 45 milyon ilave insanın akut açlık riskiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısını aktardı.

Kuruluşların değerlendirmeleri, sadece enerji piyasalarına değil, bölgesel büyüme görünümüne de yansımış durumda. Dünya Bankası, Sahra Altı Afrika için yayımladığı 8 Nisan tarihli değerlendirmede yükselen yakıt, gıda ve gübre fiyatlarının enflasyonu artırarak ekonomik faaliyeti bozabileceğini ve en kırılgan haneleri orantısız şekilde etkileyebileceğini bildirdi. Aynı tarihte yayımlanan Avrupa ve Orta Asya değerlendirmesinde de daha uzun ve şiddetli bir çatışmanın küresel enerji ve gübre arzını sert biçimde bozarak enerji ve gıda fiyatlarını daha da yukarı taşıyabileceği vurgulandı.

IEA ise arz tarafında devreye alınan acil önlemlerin tek başına kalıcı çözüm olmayacağı görüşünde. Ajansın 7 Nisan’da güncellediği kriz izleme sayfasına göre, yaşananlar tarihin en büyük arz kesintilerinden biri olarak değerlendiriliyor. IEA, şimdiye kadar acil petrol stoklarından en büyük ölçekli salımı başlattı; Reuters’a göre bu kapsamda yaklaşık 400 milyon varillik rezerv kullanıldı ve gerektiğinde yeni salımlar için de hazırlık sürüyor. Buna karşın kurumlar, altyapı hasarı ve ticaret akışlarındaki bozulma nedeniyle yakıt ve gübre fiyatlarında baskının bir süre daha devam edebileceği görüşünde birleşiyor.