ODTÜ, sağladığı kaliteli eğitimi kadar ulusal ve uluslararası düzeyde her geçen gün artan bilimsel etkisi ile de Türkiye’nin araştırma ekosistemine her alanda öncülük etmekte. Bu bağlamda; hem Avrupa’nın hem de Türkiye’nin odağında olan yeşil ve dijital dönüşüm konularında ODTÜ’de yürütülen çalışmalar hızla artış göstermekte.

Büyük boyutlardaki hesaplama problemlerine hızlı, güvenilir ve düşük maliyetli çözümler

ODTÜ’de yürütülen dijital dönüşüm temalı çalışmalara “EuroHPC Ortak Girişimi” bünyesinde desteklenen EuroCC ve EPOGRAHPC projeleri örnek verilebilir.

EuroCC projesi 33 ülkelik geniş bir konsorsiyum tarafından yürütülen ve Türkiye ayağında TÜBİTAK ULAKBİM (Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi) ve TRUBA (Türk Ulusal Bilim e-Altyapısı) liderliğinde ODTÜ, Sabancı Üniversitesi ve İTÜ UHEM (Ulusal Yüksek Başarımlı Hesaplama Merkezi) bünyesindeki çeşitli uzmanlık alanlarından araştırmacılarla iş birliği içinde yürütülen bir projedir. Proje, malzeme bilimleri, moleküler dinamik, biyoenformatik, akışkanlar dinamiği, makine öğrenmesi, yapay zeka gibi günümüzün önemli alanlarında disiplinlerarası ortak çalışmaların yapılmasını destekleyecek, üniversite-sanayi iş birliğini geliştirecek ulusal platformlardan oluşan Avrupa çapında bir YBH Yetkinlik Merkezleri (NCC) ağı oluşturmayı hedefliyor.

ODTÜ ekibinde fizik, kimya ve kimya mühendisliği bölümlerinden, bilgisayar, havacılık ve uzay, makine mühendisliği bölümlerine kadar araştırmacıların yer aldığı projedeki en önemli hedef; Avrupa ve komşu ülkelerde, akademi tarafından yoğunlukla kullanılmakta olan YBH sistemlerinin KOBİ’ler tarafından da kullanımlarının artırılmasıdır. Projenin ODTÜ ekibi; KOBİ’lere yönelik YBH uygulamalarının optimizasyonu, ulusal kaynaklardan Avrupa’daki süperbilgisayarlara yönlendirme, YBH kullanımına giriş ve benzeri konularda birçok etkinlik düzenlemenin yanı sıra firmaların YBH sistemlerine geçişlerine yardımcı olarak KOBİ camiasında farkındalık yaratmayı ve uzun soluklu iş birliklerini başlatmayı amaçlıyor. 

EPOGRAHPC

Yüksek Başarımlı Hesaplamalar ile Etkileşim Mekanizmalarını Belirleyerek Grafen-Epoksi Kompozit Reçetelerinin İyileştirilmesi” projesi; KOBİ’lerin yüksek performanslı bilgi işlem teknolojilerine erişimini kolaylaştırmaya yardımcı olan ve KOBİ’lerin Avrupa’nın üst düzey YBH hizmetlerini kullanarak benzersiz ürünler geliştirmelerini ve daha rekabetçi hale gelebilmelerini hedefleyen bir Avrupa girişimi olan FF4EuroHPC projesi tarafından desteklenen bir projedir. Proje, YBH sistemlerinde hesaplamalı kimya ve fizik yöntemleri kullanarak havacılık, otomotiv ve endüstri alanlarında kullanılan epoksi/GO (grafen-oksit) nanokompozitleri için daha homojen ve tekrarlanabilir bir malzeme üretim sürecine giden yolları belirlemeyi ve ilgili yapısal parametreleri optimize etmeyi amaçlıyor. Projede, ODTÜ Teknokent bünyesinde faaliyet gösteren Nanografi ve Alti Dynamics firmaları ile hesaplamalı kimya ve hesaplamalı fizik konularında çalışan ODTÜ araştırmacılarının yanı sıra, ülkemizdeki tüm araştırma kurumlarına ve araştırmacılara YBH ve veri depolama alanı sağlayan ulusal merkez TRUBA da yer alıyor. 

Küresel çevre sorunlarına çözümler

Dünyanın ve ülkemizin önceliklerinden olan Mavi Büyüme, Yeşil Mutabakat ve İklim Değişikliği temasıyla ODTÜ’de yürütülen çalışmalara örnek olarak ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü (ODTÜ DBE) projeleri verilebilir.

ODTÜ DBE tarafından, keşfet-uygula-paylaş vizyonu ile bölgesinde, Türkiye denizlerinde ve dünya okyanuslarında, insanı ve doğayı etkileyen büyük zorluklara yönelik temel araştırmalar yapılıyor. İklim değişikliği, temiz denizler, kutup araştırmaları gibi öne çıkan konular başta olmak üzere deniz araştırmalarında ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir bir şekilde kullanılmasına ve yönetilmesine yönelik tavsiyeler geliştirilmesinde bölgesel, ulusal ve uluslararası düzeyde öncü rol oynayan ODTÜ DBE, araştırma bulgularını toplumun refahı ve denizlerde sürdürülebilir mavi ekonominin gelişebilmesi için ürün ve çözümlere dönüştürüyor; verdiği eğitimler ve gerçekleştirdiği sosyal sorumluluk faaliyetleri ile bilgi ve deneyimini aktarıyor. 

BLACK SEA CONNECT

Avrupa Birliği Mavi Büyüme Stratejisi’ne katkı veren projelerin başında AB Ufuk 2020 programınca desteklenen “Black Sea CONNECT: Karadeniz’de Deniz ve Denizcilik Araştırma ve Yeniliklerin Koordinasyonu” projesi geliyor. ODTÜ DBE koordinatörlüğünde yürütülen bu projede Karadeniz Stratejik Araştırma ve Yenilik Ajandası’nın (Black Sea SRIA) geliştirilmesinin koordinasyonu ve Karadeniz’de mavi büyümenin gelişiminin desteklenmesi amaçlanıyor.

BRIDGE-BS ve DOORS

İklim ve insan kaynaklı baskıların Karadeniz ekosistem servisleri üzerindeki etkilerini anlamak için gerekli tahmin araçlarını ve kapasiteleri geliştirmeyi hedefleyen, yine AB Ufuk 2020 programınca desteklenen ‘‘BRIDGE-BS: Karadeniz’in Sağlıklı ve Dirençli Ekosistemlerinde Mavi Büyümenin Gelişimi için Araştırma ve İnovasyon’’ ve ‘‘DOORS: Karadeniz için Optimal ve Açık Araştırma Desteği Geliştirme’’ projelerinde de ODTÜ DBE büyük görevler üstleniyor.

CULTOURE4YOUTH

Mersin pilot alanından sorumlu olduğu AB tarafından fonlanan “Cultoure4Youth: Karadeniz Ülkeleri Kıyı Toplulukları için Kültürel Turizmde Genç Girişimciliğin Desteklenmesi” projesinde ise ODTÜ DBE; denizel kültürel turizm aracılığı ile genç girişimcilere ulaşmayı, genç işsizliğinin ve beyin göçünün önüne geçebilmek üzere ilgili tüm paydaşlar ile koordinasyon içerisinde iş geliştirme fırsatları için teşvikler oluşturmayı amaçlıyor.

ARSINOE

Avrupa Birliği Yeşil Mutabakat Stratejisi’ne katkı veren ve Türkiye’nin bu çağrı altında desteklenmeye hak kazanan ilk Ufuk 2020 projesi olan “ARSINOE: Sistemik Çözümler ve İnovasyonlar Yoluyla İklim Direncine Sahip Bölgeler” projesinde, iklim değişikliğine adaptasyon için yenilikçi adımlar atılması ve sorunlara bulunacak çözümler için yeni yaklaşımlar oluşturulması hedefleniyor. ODTÜ DBE de bu projenin Karadeniz pilot alanında aktif rol alıyor.

ODTÜ DBE’nin çalışmaları sadece Karadeniz ile sınırlı kalmıyor. SUMMER isimli Ufuk 2020 projesi ile hem denizlerin alacakaranlığındaki hayatı araştırıyor hem de Akdeniz’in de mavi büyümesine yönelik araştırmalar gerçekleştiriyor. ODTÜ DBE’nin TÜBİTAK’ın Müsilaj Araştırmaları çağrısı altında desteklenen birçok projesi de bulunuyor. Bu projeleri Marmara Denizi üzerindeki insan baskısının azaltılması için gerekli bilimsel bilgiyi üretmeye yönelik olarak yürütüyor. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ODTÜ koordinasyonunda yürütülen MARMOD Faz II projesi ile de Marmara Denizi’nde karasal baskılardan dolayı doğal ekolojik özellikleri değişen deniz ekosisteminin iyileşmesini ve daha derin sularda yeniden daha oksijenli bir ortam gelişmesini sağlayacak, sürdürülebilir ve kaliteli deniz servislerine ulaşılması hedefleniyor.

ODTÜ DBE dünya denizlerinde de araştırmalarını sürdürüyor. Türkiye’nin deniz bilimleri alanında Avrupa Araştırma Konseyi’nce (ERC) desteklenmeye hak kazanan ilk projesi DeepTrace ile ODTÜ DBE; Karadeniz’deki ve Pasifik Okyanusu’ndaki deniz habitatlarını araştırarak Güneş Sistemi’nde yeni keşfedilen okyanus-dünyalardaki yaşam arayışına katkıda bulunuyor. Öte yandan da, TÜBİTAK’ın Kutup Araştırmaları çağrısı altında desteklenen projeleri ile Türkiye’nin Kutup araştırmalarında öncü rol almasına katkı sağlıyor.