Dış ticaret yapan ya da ihracata başlamayı planlayan KOBİ’ler için hem maliyet hem de operasyonel sürecin etkin bir şekilde yönetilebilmesi çok büyük önem taşıyor. Bu süreçler adına en kritik konuların başında teslim şekillerinin doğru belirlenmesi geliyor. Uluslararası pazarlara açılmak isteyen, ürünlerini Türkiye dışına ulaştırmak isteyen şirketler için yanlış seçilen bir teslim şekli; beklenmeyen maliyetlere, sigorta sorunlarına, teslimat gecikmelerine ve hatta ticari uyuşmazlıklara yol açabilir.

Doğru stratejilerin belirlenmesinin yanı sıra küresel standartlara uyum konusu ihracat yapmak isteyen KOBİ’ler için hayati önem taşıyor. Bu bağlamda, uluslararası ticaretin ortak dili olan Incoterms kuralları karşımıza çıkıyor.

Incoterms Nedir?

Incoterms (International Commercial Terms), Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanan ve satıcı ile alıcı arasındaki teslimat, masraf paylaşımı ve risk devrini netleştiren kurallar bütünüdür.

Peki Incoterms kuralları neleri belirliyor? Bu sorunun yanıtını şu şekilde sıralayabiliriz:

• Malların nerede teslim edilmiş sayılacağı
• Taşıma, sigorta ve gümrük masraflarının kim tarafından karşılanacağı
• Riskin satıcıdan alıcıya hangi noktada geçtiği

Ancak Incoterms’in; ödeme şekli, mülkiyet devri veya sözleşme bedelini düzenlemediğini özellikle belirtmek gerekiyor.

Incoterms Neden KOBİ’ler İçin Kritik Öneme Sahiptir?

KOBİ’ler genellikle sınırlı finansal kaynaklarla çalışır. Bu nedenle, beklenmeyen lojistik masraflar, sigortasız taşıma riskleri, yanlış teslim noktası tanımları işletmenin kârlılığını ciddi biçimde etkileyebilir. Doğru Incoterms seçimi, nakit akışını korur, riskleri minimize eder ve bankalarla yapılan dış ticaret finansmanı süreçlerini de kolaylaştırır.

Incoterms 2020 Kuralları Kapsamında Tanımlanan Teslim Şekilleri Nelerdir?

Incoterms 2020 kuralları kapsamında iki ana gruba ayrılmış haliyle toplamda 11 farklı teslim şekli bulunur. Bunların 7’si “Tüm taşıma türlerinde kullanılan teslim şekilleri” olarak tanımlanırken 4 adet de “Sadece deniz ve iç su taşımacılığına özel teslim şekilleri” bulunuyor.

• EXW – Ex Works (İşyerinde Teslim)

Satıcının yükümlülüğü en düşük seviyededir. Mal, satıcının işyerinde alıcının tasarrufuna bırakılır.

• Taşıma, sigorta, ihracat gümrüğü alıcıya aittir.
  
  
• FCA – Free Carrier (Taşıyıcıya Teslim)

Satıcı, malları belirlenen yerde taşıyıcıya teslim eder.

• İhracat gümrüğü satıcıya aittir.
• Risk, taşıyıcıya teslimde alıcıya geçer.
• KOBİ’ler için dengeli ve yaygın kullanılan bir teslim şeklidir.
  
  
• CPT – Carriage Paid To (Taşıma Ücreti Ödenmiş Teslim)

Satıcı, malları taşıyıcıya teslim eder ve ana taşıma ücretini öder.

• Risk, erken aşamada alıcıya geçer.
• Sigorta zorunlu değildir.

• CIP – Carriage and Insurance Paid To (Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Teslim)

CPT teslim şekline ek olarak satıcı, minimum Cargo Clause A sigorta yaptırmalıdır.

• Değerli ürünlerde tercih edilir.

• DAP – Delivered At Place (Belirlenen Yerde Teslim)

Satıcı, malları alıcının ülkesindeki belirlenen noktaya kadar getirir.

• İthalat vergileri alıcıya aittir.
• Lojistik kontrolü satıcıdadır.

• DPU – Delivered at Place Unloaded (Boşaltılmış Teslim)

Satıcı, malları belirlenen yerde boşaltılmış olarak teslim eder.

• Altyapısı uygun olmayan yerlerde risklidir.
• Dikkatli planlama gerektirir.

• DDP – Delivered Duty Paid (Gümrük Vergileri Ödenmiş Teslim)

Satıcının yükümlülüğü en yüksek seviyededir.

• İthalat vergileri dahil tüm masraflar satıcıya aittir
• KOBİ’ler için yüksek maliyet ve mevzuat riski barındırır.

Deniz ve İç Su Taşımacılığına Özel Incoterms Kuralları

Incoterms 2020 Kuralları kapsamında tanımlanan bir diğer ana başlık olan deniz taşımacılığına özel olarak tanımlanan yöntemler de 4 alt gruba ayrılır.

• FAS – Free Alongside Ship (Gemi Yanında Teslim)

Mal, geminin yanına kadar getirilir.

• Risk bu noktada alıcıya geçer.
• Liman operasyonlarında kullanılır.

• FOB – Free On Board (Gemiye Yüklenmiş Teslim)

Mal gemiye yüklendiğinde teslim gerçekleşir.

• Türkiye’de en sık kullanılan teslim şekillerinden biridir.
• Deniz taşımacılığına özgüdür.

• CFR – Cost and Freight (Navlun Ödenmiş Teslim)

Satıcı navlunu öder, risk gemiye yüklemede alıcıya geçer.

• Sigorta alıcıya aittir.

• CIF – Cost, Insurance and Freight (Navlun ve Sigorta Ödenmiş Teslim)

CFR teslim şekline ek olarak satıcı minimum Cargo Clause C sigorta yaptırmalıdır.

• Deniz taşımacılığında KOBİ’ler için güvenli bir seçenektir.

KOBİ’ler İçin Doğru Incoterms Seçimi Nasıl Yapılmalı?

KOBİ’ler küresel ticarette kullanılan yukarıdaki 11 farklı teslimat şeklini değerlendirirken, iş modeline, ticaret sözleşmelerine en uygun teslim şeklini belirlemesi gerekiyor. Bu süreçte şirketlerin yanıtlarını bulması gereken soruları şöyle özetleyebiliriz:

• Lojistik süreçleri ne kadar yönetebilirim?
• Sigorta ve risk yönetimi konusunda ne kadar tecrübeliyim?
• Nakit akışımı hangi noktada korumam gerekiyor?
• Banka finansmanı ve teminat süreçleriyle uyumlu mu?

Bu sorulara verilecek yanıtlar ticaret akışında, şirketin operasyonel ve mali durumuna en uygun yöntemin belirlenmesi bakımından kilit öneme sahiptir.