Dünya Bankası’nın yayımladığı yeni rapor, yapay zekânın gelişmekte olan ülkeler için ekonomik kalkınmayı hızlandırabilecek stratejik bir fırsat sunduğunu ortaya koydu. Rapora göre, doğru yatırımların hayata geçirilmesi halinde gelişmekte olan ekonomiler, normal şartlarda yaklaşık bir yüzyılda kat edebilecekleri kalkınma sürecini sadece 10 yıl içinde önemli ölçüde hızlandırabilir.

Raporda, yapay zekânın özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde üretkenliği artırma, kamu hizmetlerini iyileştirme ve ekonomik büyümeyi destekleme potansiyeli taşıdığı vurgulanıyor. Dünya Bankası, bu teknolojinin yalnızca yeni bir dijital dönüşüm aracı değil, aynı zamanda kalkınmayı hızlandırabilecek güçlü bir ekonomik kaldıraç olduğuna dikkat çekiyor.

Asıl Engel Yapay Zekâ Değil, Altyapı

Rapora göre gelişmekte olan ülkelerin önündeki en büyük engel yapay zekâ teknolojisinin kendisi değil; yeterli elektrik altyapısının bulunmaması, dijital bağlantı eksikliği ve nitelikli insan kaynağı yetersizliği.

Dünya Bankası, ülkelerin yapay zekâdan maksimum fayda sağlayabilmesi için öncelikle üç temel alana yatırım yapılması gerektiğini belirtiyor:

• Güçlü ve kesintisiz enerji altyapısı
• Yaygın ve yüksek hızlı internet erişimi ile dijital bağlantı
• Yapay zekâ alanında yetkin insan kaynağının yetiştirilmesi

Yapay Zekâ İstihdamdan Çok Verimliliği Destekleyecek

Raporda, yapay zekânın istihdam üzerindeki etkilerine de yer veriliyor.

Buna göre gelişmekte olan ülkelerde mevcut işlerin yalnızca yaklaşık %4,5’i yapay zekâ nedeniyle doğrudan otomasyon riski taşıyor. Bu oranın gelişmiş ekonomilere kıyasla oldukça düşük olduğu belirtiliyor.

Öte yandan yapay zekânın;

• Çalışan verimliliğini artırması,
• Deneyimi sınırlı çalışanların performansını yükseltmesi,
• Sağlık, eğitim, tarım ve kamu hizmetlerinde hizmet kalitesini geliştirmesi

bekleniyor.

Büyük Veri Merkezleri Zorunlu Değil

Dünya Bankası, gelişmekte olan ülkelerin yapay zekâ alanında rekabet edebilmesi için milyarlarca dolarlık büyük veri merkezleri kurmasının zorunlu olmadığını da vurguluyor.

Rapora göre yerel ihtiyaçlara uygun geliştirilecek daha düşük maliyetli ve küçük ölçekli yapay zekâ çözümleri; sağlık, eğitim, hukuk ve tarım başta olmak üzere birçok alanda önemli ekonomik ve sosyal fayda sağlayabilir.

Türkiye İçin Önemli Mesajlar

Raporda yer alan değerlendirmeler, Türkiye açısından da dikkat çekici mesajlar içeriyor.

Son yıllarda yapay zekâ yatırımlarını artıran Türkiye’nin bu dönüşümden en yüksek faydayı sağlayabilmesi için yalnızca teknoloji geliştirmeye değil;

• Dijital altyapının güçlendirilmesine,
• Nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesine,
• Ar-Ge ve inovasyon ekosisteminin desteklenmesine,
• Yapay zekânın sanayi, üretim ve kamu hizmetlerine daha etkin entegrasyonuna

odaklanması gerektiği ifade ediliyor.

Özellikle Ar-Ge merkezleri, teknoloji şirketleri ve üretim sanayii açısından yapay zekânın artık yalnızca dijital dönüşümün bir parçası değil, küresel rekabet gücünü belirleyecek stratejik bir unsur haline geldiği değerlendiriliyor.

Kaynak: Dünya Bankası raporu ile Reuters’ın 4 Ağustos 2026 tarihli “AI offers ‘lifeline’ for emerging economies, World Bank says” başlıklı haberi.