“Kadınlarımız ilim ve fen sahibi olacaklar ve erkeklerin geçtikleri bütün öğretim basamaklarından geçeceklerdir. Kadınlar toplum yaşamında erkeklerle birlikte yürüyerek birbirinin yardımcısı ve destekçisi olacaklardır.” (1923) Mustafa Kemal ATATÜRK

Yapılan araştırmalar, teknoloji sektöründe kadın çalışan oranının çok düşük olduğunu gösteriyor. Dünya çapında en çok A.B.D. patentine sahip 100 mucit arasında yalnızca 5 kadın olduğunu görüyoruz. (I) En çok patent belgesine sahip 100 Türk mucit listesinde ise 8 kadın mucidimiz bulunuyor. (II) Bu da gösteriyor ki, oransal olarak kadın mucitlerin azlığı yalnızca bizde değil, dünya genelinde de mevcut.
Ancak kadın mucitlerimizin oranının dünya geneline göre daha yüksek olduğunu da söyleyebiliriz. Türkiye 2022’de yüzde 24’le PCT başvurularında kadın mucit oranı en yüksek ikinci ülke. (III)Elbette bu oranlar hala arzu edilenin çok altındadır ve kadınların çalışma hayatında yaşadığı sorunlar maalesef çok fazladır, ancak
kadın mucit oranlarında son yıllarda yaşanan hızlı artış dikkate alındığında gelecekte kadın mucitlerimizin önlerindeki engelleri aşarak daha da büyük başarılara imza atarak arayı kapatacağına ve erkekleri geride bırakacağına inanıyoruz. Dünyanın en önde gelen şirketlerinde/üniversitelerinde çalışan çok sayıda değerli kadın mucidimiz var. Ancak çok azından haberimiz oluyor. Yeni nesillere rol model olacak kadın mucitlerimizin başarıları basında daha çok yer bulmalı ki hem örnek alınabilsinler hem de kızlarımızın
kendine güvenmesini sağlasınlar. 13 Şubat 2024 tarihli veriler (IV) üzerinden derlenen istatistikler üç farklı kategoride en çok sayıya sahip mucitler olarak hazırlandı. Araştırmanın detaylarına ve ilk 100 listelerinin tamamına IPR Gezgini’nde yayınlanan makalemden erişebilirsiniz. (V)

1.En çok patent başvurusuna sahip kadın mucitler
Bu listedeki sayılar bulunurken bir buluş için farklı ülkelere yapılan başvurular da hesaplanır. Ne kadar çok farklı ülkeye girilirse patent başvuru sayısı o kadar artar.

2.En çok patent ailesine sahip kadın mucitler
Bu listedeki sayılar mucidin şimdiye kadar kaç farklı buluş için patent başvurusunda bulunduğunu gösteriyor. (VI)

3.En çok patent belgesine sahip kadın mucitler
Bu liste yapılan patent başvuruları patent ofisleri tarafından değerlendirilip patentlenebilirlik kriterlerinin sağlandığı tespit edilerek patent belgesi verilmiş başvuru sayılarını gösteriyor. Ancak bu sayılar belge alan farklı buluş sayılarını göstermeyip, girilen ülkelerdeki elde edilen tüm patent belge sayılarını yansıtıyor. En çok patent başvurusuna sahip 555 Türk kadın mucidin çalıştığı şirketler/kurumlar ise aşağıdaki gibidir:

SONUÇ
Kadın mucitlerimizin çalıştıkları alanlar incelendiğinde, beyaz eşya, ilaç, telekom, tekstil, enerji sektörü başta olmak üzere gibi teknolojinin hemen her alanında çalışıldığı gözlendi. Bu da aslında kadınların her alanda başarılı olamayacağı yönündeki önyargının yanlışlığını göstermesi bakımından önemlidir.
Dikkat çeken bir diğer husus da listelerdeki mucitlerimizin çoğunun yurtdışındaki şirketlerde veya kurumlarda çalışıyor olmasıdır. Her ne kadar bu durum onlara kendi vatanımızda en iyi koşullarda çalışma imkânı sağlayamamış olmanın üzüntüsünü yaşatsa da, giden her kıvılcımın alevler olarak döneceği günlerin de geleceği umudunu taşıyoruz.

Kaynak Ar-Ge 250 Araştırması

Mustafa Güney Çalışkan
E-mail: guney.caliskan@gmail.com