14 Mayıs 2026’da ABD Başkanı Donald Trump’ın Pekin temasları sırasında Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in yaptığı tarihi gönderme, yalnızca diplomatik bir söylem olarak değil; küresel ekonomi, teknoloji ve üretim dengelerini etkileyebilecek stratejik bir mesaj olarak yorumlandı.

Şi Jinping’in görüşmeler sırasında dile getirdiği
“Çin ve ABD, sözde Tukidides Tuzağı’nı aşarak büyük güç ilişkilerinde yeni bir model oluşturabilir mi?”
sorusu, uluslararası ilişkiler çevrelerinde geniş yankı uyandırdı.

Peki Nedir Bu “Tukidides Tuzağı”?

Kavram, MÖ 5. yüzyılda yaşayan Atinalı tarihçi ve komutan Thucydides’in, Atina ile Sparta arasında yaklaşık 30 yıl süren Peleponez Savaşı’na ilişkin analizine dayanıyor.

Tukidides’e göre savaşın temel nedeni, yükselen Atina gücünün Sparta’da yarattığı korkuydu.

Bugün birçok stratejist:

Çin’i “yükselen güç”,
ABD’yi ise “mevcut küresel hegemon”
olarak değerlendiriyor.

Bu nedenle “Tukidides Tuzağı”, yükselen bir gücün mevcut süper gücü tehdit ettiği dönemlerde ortaya çıkan güvensizlik, korku ve gerilim sarmalını ifade etmek için kullanılıyor.

Ancak mesele artık yalnızca askeri veya diplomatik değil.

Yeni Güç Savaşı: Çipler, Yapay Zekâ ve Tedarik Zincirleri

Uzmanlara göre ABD-Çin rekabeti artık klasik anlamda bir süper güç çatışmasının ötesine geçmiş durumda.

Bugünün rekabet başlıkları arasında:

yapay zekâ,
yarı iletken üretimi,
veri kontrolü,
enerji koridorları,
kritik madenler,
lojistik ağları
yer alıyor.

Özellikle Tayvan konusu bu nedenle kritik önem taşıyor. Çünkü dünyanın en gelişmiş çip üretim kapasitesinin önemli bölümü Tayvan merkezli şirketlerde bulunuyor.

Olası bir jeopolitik kriz; otomotivden savunma sanayiine, tüketici elektroniğinden yapay zekâ altyapılarına kadar birçok sektörü doğrudan etkileyebilir.

Küresel Üretim Haritası Yeniden Yazılıyor

Son yıllarda şirketlerin “tek ülkeye bağımlı üretim modeli”nden uzaklaşması, dünya genelinde yeni üretim merkezleri arayışını hızlandırdı.

“China+1” ve “nearshoring” stratejileri kapsamında;

Türkiye,
Meksika,
Vietnam,
Hindistan
gibi ülkeler alternatif üretim üsleri olarak daha fazla öne çıkıyor.

Uzmanlara göre küresel gerilimler derinleştikçe, şirketler yalnızca maliyet avantajına değil; jeopolitik güvenlik, lojistik erişim ve tedarik sürdürülebilirliğine de odaklanıyor.

Bu durum Türkiye açısından da önemli fırsatlar oluşturuyor.

Türkiye İçin Yeni Dönem Başlayabilir mi?

Türkiye; Avrupa’ya yakınlığı, sanayi altyapısı, üretim kültürü ve lojistik avantajıyla yeni küresel üretim denkleminde stratejik konumunu güçlendirebilecek ülkeler arasında gösteriliyor.

Ancak uzmanlar, bu fırsatın kalıcı avantaja dönüşebilmesi için:

yüksek katma değerli üretim,
teknoloji yatırımları,
Ar-Ge kapasitesi,
öngörülebilir ekonomi politikaları
gibi alanlarda yapısal dönüşüm gerektiğine dikkat çekiyor.

Çünkü artık küresel rekabet yalnızca “ucuz üretim” üzerinden değil; teknoloji, veri, hız ve stratejik güvenlik ekseninde şekilleniyor.

Belki de dünya yeni bir sıcak savaşa değil; üretim, teknoloji ve tedarik zincirleri üzerinden yürüyen yeni nesil ekonomik güç savaşına hazırlanıyor.