ABD merkezli araştırma kuruluşu Biohub, ABD Enerji Bakanlığı, Ulusal Sağlık Enstitüleri ve teknoloji şirketlerinin katılımıyla biyoteknoloji alanında 1,8 milyar dolarlık yeni bir iş birliği oluşturuldu. Girişim kapsamında, insan hücrelerinin hastalıklara ve tedavilere verdiği tepkileri öngörebilen yapay zekâ modellerinin geliştirilmesi hedefleniyor.

Yapay zekânın bilimsel araştırmalardaki rolü giderek genişlerken, biyoteknoloji alanında dikkat çeken yeni bir iş birliği duyuruldu. ABD merkezli kâr amacı gütmeyen araştırma kuruluşu Biohub, ABD Enerji Bakanlığı (DOE), ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) ve teknoloji şirketlerinin katılımıyla yürütülen Virtual Biology Initiative (Sanal Biyoloji Girişimi) kapsamında toplam 1,8 milyar dolar değerinde finansman, veri ve araştırma altyapısının bir araya getirileceğini açıkladı.

7 Ekim 2026’da duyurulan girişim, biyolojik sistemlerin davranışlarını öngörebilen yapay zekâ modellerinin geliştirilmesi için geniş ölçekli ve standartlaştırılmış bilimsel veri altyapısı oluşturmayı amaçlıyor.

Google DeepMind ve Meta da projeye katılıyor

Meta CEO’su Mark Zuckerberg ve Priscilla Chan tarafından kurulan Biohub’ın öncülük ettiği girişime Google DeepMind, Isomorphic Labs ve Meta da finansman sağlayan kuruluşlar arasında katıldı.

Açıklanan kaynakların dağılımına göre Biohub, Nisan 2026’da başlattığı programa beş yıllık dönemde 500 milyon dolar ayırmayı taahhüt etmişti. ABD Enerji Bakanlığı ise beş yıl içerisinde biyolojik araştırmalar, laboratuvar ölçümleri, modelleme ve hesaplama altyapısı için 500 milyon doların üzerinde kaynak sağlayacak.

Google DeepMind, Isomorphic Labs ve Meta’nın toplam katkısı 300 milyon dolar olarak açıklandı.

ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri de önceki federal araştırma yatırımlarıyla oluşturulan 500 milyon doların üzerindeki veri ve araştırma kaynaklarının projeye entegre edilmesine katkıda bulunacak.

Böylece toplam 1,8 milyar dolarlık girişim, yeni finansman taahhütlerinin yanı sıra mevcut bilimsel verileri, hesaplama kapasitesini ve araştırma altyapılarını da kapsayacak.

İnsan hücrelerinin dijital modelleri geliştirilecek

Girişimin temel hedeflerinden biri, insan hücrelerinin farklı biyolojik koşullar altında nasıl davrandığını tahmin edebilen yapay zekâ modelleri oluşturmak.

Araştırmacılar, geliştirilecek modeller aracılığıyla hücrelerin hastalıklara, ilaçlara ve genetik müdahalelere verebileceği tepkileri dijital ortamda incelemeyi amaçlıyor.

Bu yaklaşımın, geleneksel laboratuvar araştırmalarını tamamlayarak bilimsel keşif süreçlerini hızlandırması ve yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağlaması bekleniyor.

Ancak insan hücrelerinin tüm karmaşıklığını güvenilir biçimde modelleyebilen bir sistem henüz geliştirilmiş değil. Girişim, bu hedefe ulaşmak için gerekli bilimsel veri ve teknoloji altyapısının oluşturulmasına odaklanıyor.

Süper bilgisayarlar ve gelişmiş laboratuvarlar kullanılacak

ABD Enerji Bakanlığının ulusal laboratuvarları da girişimin önemli bileşenlerinden birini oluşturacak.

Program kapsamında yüksek performanslı süper bilgisayarlar, gelişmiş görüntüleme sistemleri, otomatik deney laboratuvarları ve biyolojik veri işleme teknolojilerinden yararlanılması planlanıyor.

Bu altyapılar sayesinde hücresel süreçlere ilişkin büyük miktarda verinin toplanması, standartlaştırılması ve yapay zekâ modellerinin eğitiminde kullanılabilecek hâle getirilmesi hedefleniyor.

Araştırma verilerinin bilim dünyasıyla paylaşılması da girişimin temel amaçları arasında yer alıyor.

Biyoteknoloji Ar-Ge’sinde yeni bir dönem

Yapay zekâ teknolojileri, ilaç keşfi ve biyolojik araştırmalarda giderek daha fazla kullanılıyor. Bununla birlikte biyolojik sistemlerin karmaşıklığı, güvenilir tahminler yapabilen modellerin geliştirilmesini zorlaştırıyor.

Özellikle hücrelerin farklı koşullarda verdiği tepkilere ilişkin kapsamlı ve standartlaştırılmış veri eksikliği, bu alandaki önemli araştırma sorunlarından biri olarak öne çıkıyor.

Biohub öncülüğündeki yeni iş birliği, kamu araştırma kurumları, teknoloji şirketleri ve bilimsel kuruluşların kaynaklarını bir araya getirerek bu sorunun aşılmasına katkı sağlamayı hedefliyor.

Girişimin başarılı olması durumunda, hastalık mekanizmalarının daha ayrıntılı anlaşılması, yeni ilaç adaylarının belirlenmesi ve biyoteknoloji araştırmalarının hızlandırılması açısından yeni olanaklar ortaya çıkabilecek.

Açıklanan 1,8 milyar dolarlık toplamın tamamı yeni nakit yatırım niteliği taşımıyor. Kaynaklar arasında daha önce yapılmış federal araştırma yatırımlarıyla oluşturulan veri altyapıları da bulunuyor. Projenin bilimsel ve tıbbi sonuçları ise ilerleyen araştırma süreçlerinde değerlendirilebilecek.

Kaynak: https://biohub.org/news/virtual-biology-initiative-expansion/