Avrupa Nükleer Araştırma Örgütü (CERN) ile Fransız yapay zekâ şirketi Mistral AI, bilimsel araştırmalarda yapay zekâ kullanımını ileri taşımak amacıyla stratejik iş birliğine gidiyor. Ortaklık kapsamında, milyarlarca parçacık çarpışması verisiyle eğitilecek yeni bir yapay zekâ modeli geliştirilmesi hedefleniyor.

Avrupa’nın bilim ve teknoloji alanındaki iki önemli kuruluşu, yapay zekânın bilimsel keşif süreçlerindeki rolünü güçlendirecek yeni bir adım attı. CERN ile Mistral AI, özellikle yüksek enerji fiziğinde kullanılacak büyük ölçekli yapay zekâ modellerinin geliştirilmesi için uzun vadeli stratejik ortaklık kurulmasına yönelik niyet beyanı imzaladı.

15 Ekim 2026 tarihinde duyurulan iş birliği, CERN’in temel fizik araştırmaları, bilimsel veri ve yüksek performanslı hesaplama alanındaki birikimini Mistral AI’ın gelişmiş yapay zekâ modeli geliştirme kapasitesiyle bir araya getirecek.

CERN ve Mistral AI nedir?

1954 yılında kurulan Avrupa Nükleer Araştırma Örgütü (CERN), dünyanın en önemli temel bilim araştırma merkezleri arasında yer alıyor. İsviçre ile Fransa sınırında faaliyet gösteren kuruluş, evrenin ve maddenin temel yapısını anlamaya yönelik araştırmalar yürütüyor.

CERN, dünyanın en büyük ve en güçlü parçacık hızlandırıcısı olan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’na (LHC) ev sahipliği yapıyor. Bu tesiste gerçekleştirilen deneyler, parçacıkların özelliklerinin ve evrenin temel fizik yasalarının araştırılmasına katkı sağlıyor.

Mistral AI ise 2023 yılında Fransa’da kurulan, büyük ölçekli yapay zekâ modelleri geliştiren bir teknoloji şirketi. Kurumlara, araştırma kuruluşlarına ve sanayi şirketlerine yönelik yapay zekâ modelleri ve altyapı çözümleri sunan şirket, Avrupa’nın bu alandaki önde gelen teknoloji girişimleri arasında bulunuyor.

İki kuruluşun ortaklığı, temel bilimlerdeki araştırma kapasitesiyle ileri yapay zekâ teknolojilerini aynı projede buluşturması bakımından önem taşıyor.

Milyarlarca parçacık çarpışmasıyla eğitilecek

İş birliğinin merkezinde, parçacık fiziği için özel olarak tasarlanacak ve Large Physics Model adı verilen büyük ölçekli bir temel yapay zekâ modeli bulunuyor.

Geliştirilmesi hedeflenen model, CERN’in Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda gerçekleştirilen deneyleri temsil eden milyarlarca simüle edilmiş proton-proton çarpışmasıyla eğitilecek.

Modelin parçacık çarpışmalarının yeniden oluşturulması, parçacıkların tanımlanması, beklenmedik sinyallerin tespit edilmesi ve gelecekte kullanılacak dedektörlerin tasarımlarının değerlendirilmesi gibi farklı araştırma süreçlerinde kullanılması amaçlanıyor.

Bugün bu işlemler, birbirini takip eden çok sayıda özel algoritmayla gerçekleştiriliyor. Yeni yaklaşım ise farklı analiz görevlerinin tek bir temel model üzerinden desteklenebilmesini hedefliyor.

CERN’in veri birikimi 1 milyon terabayta ulaştı

CERN’in açıklamasına göre Büyük Hadron Çarpıştırıcısı deneylerinden bugüne kadar yaklaşık 1 eksabayt, başka bir ifadeyle 1 milyon terabayt bilimsel veri depolandı.

Bu veri büyüklüğünün önümüzdeki yıllarda daha da artması bekleniyor.

Yaklaşık 2030 yılında faaliyete geçmesi planlanan Yüksek Parlaklıklı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (HL-LHC) ile parçacık çarpışmalarının sayısının 10 katına çıkması öngörülüyor.

Artan veri hacmi, bilim insanlarının deney sonuçlarını analiz etmek için daha gelişmiş hesaplama ve yapay zekâ teknolojilerine ihtiyaç duymasına neden oluyor.

Bilimsel araştırmalarda yeni bir yapay zekâ yaklaşımı

CERN Bilgi Teknolojileri Direktörü Enrica Porcari, yüksek enerji fiziğinin yapay zekâ teknolojilerinin son derece titiz biçimde geliştirilip test edilebildiği özel bir araştırma ortamı sunduğunu belirtti.

Porcari, Mistral AI ile gerçekleştirilecek iş birliğinin tüm fizik araştırmaları topluluğuna hizmet edebilecek ve paylaşılabilecek yapay zekâ yeteneklerinin geliştirilmesini amaçladığını vurguladı.

Mistral AI’ın Mühendislikten Sorumlu Yapay Zekâ Başkan Yardımcısı Johannes Brandstetter ise büyük ölçekli yapay zekâ modellerinin parçacık fiziğindeki giderek artan karmaşıklığa nasıl katkı sağlayabileceğini araştıracaklarını ifade etti.

Brandstetter, ortaklığın yüksek enerji fiziğinin sınırlarını genişletme ve yeni bilimsel keşiflere zemin hazırlayabilecek yapay zekâ teknolojileri geliştirme fırsatı sunduğuna dikkat çekti.

Avrupa’nın bilim ve teknoloji rekabeti açısından stratejik adım

CERN ve Mistral AI arasındaki ortaklık, yapay zekânın yalnızca ticari uygulamalarda değil, temel bilimsel araştırmalarda da stratejik bir teknoloji haline geldiğini gösteriyor.

Yapay zekâ destekli analiz yöntemlerinin geliştirilmesi, büyük ölçekli deneylerden elde edilen verilerin daha etkin değerlendirilmesini ve araştırmacıların yeni fiziksel olaylara ilişkin ipuçlarını daha hızlı belirlemesini sağlayabilir.

İlk aşamada yüksek enerji fiziğine odaklanacak çalışmaların, ilerleyen dönemde farklı bilimsel disiplinlerde kullanılabilecek yapay zekâ yaklaşımlarının geliştirilmesine de katkıda bulunması bekleniyor.

Ortaklık henüz niyet beyanı aşamasında bulunuyor. Geliştirilecek modelin tamamlandığına ilişkin bir açıklama yapılmazken, iş birliğine yönelik kesinleşmiş yatırım tutarı da paylaşılmadı.

Bununla birlikte girişim, Avrupa’nın bilimsel araştırma altyapısını kendi yapay zekâ geliştirme kapasitesiyle bütünleştirmesi açısından dikkat çekici bir adım olarak değerlendiriliyor.

Kaynak: CERN, 15 Ekim 2026 tarihli resmî açıklama.