TÜBİTAK olarak; kritik teknoloji alanlarında ekosistem aktörlerini, araştırma altyapılarını, insan kaynağını ve finansman araçlarını ortak hedefler doğrultusunda seferber ederek, Ar-Ge yatırımlarından daha yüksek ekonomik ve toplumsal değer üretmeye odaklanıyoruz.

TÜBİTAK, araştırmadan demonstrasyona, uygulamadan ölçeklenmeye uzanan süreci bütüncül şekilde yöneten ve hedef/ misyon odaklı bir yaklaşımla kaynakları etkin kullanan bir yaklaşımı benimsemiştir. Bu doğrultuda, öncelikli teknoloji alanlarında ekosistem aktörlerinin katılımıyla yol haritaları oluşturuyor, destekleri bu alanlara yönlendiriyor ve diğer fon sağlayıcılarla eşgüdümü artırıyoruz. Örneğin, İleri Malzeme Ar-Ge ve Yenilik Gündemiyle 150’ye yakın uzmanın katkısıyla ekosistemin ortak aklına dayalı bir teknoloji çerçevesi oluşturduk. Temel araştırmadan sanayi entegrasyonuna uzanan tamamlayıcı portföyler kurguladık; yüksek THS seviyesindeki projeleri HAMLE ve YTAK’a yönlendirdik ve diğer fon kurumlarıyla destek planlaması eşgüdümünü güçlendirdik. Ayrıca, HAMLE programında beş yılda Ar-Ge fazı için 1,5 milyar TL destek aktardık.

2025’te 186 üniversite ve 3.100 firmanın 10.774 projesine ve 98.365 bilim insanı ve gencimize 21,38 milyar TL destek sağladık; kaynağın yüzde 35’ini özel sektöre aktardık. Amacımız; kapasiteyi stratejik öncelikler etrafında toplayarak ölçek etkisi yaratmak, mükerrerliği azaltmak ve Ar-Ge faaliyetlerini daha odaklı hale getirmektir.

Üniversite-sanayi-girişimciler etkileşimi, siparişe dayalı modeller ve teknoloji transfer mekanizmalarıyla çıktının uygulamaya geçişini hızlandırıyoruz. Siparişe Dayalı Ar-Ge ile 638 firma iş birliği yaparken, Patent Tabanlı Program ile toplam değeri 348 milyon TL olan 58 teknoloji sanayiye aktarıldı. Tüm sektörleri dönüştüren yapay zekâ alanında, çözüm arayan şirketleri teknoloji sağlayıcılarla (KOBİ, girişimci, üniversite) buluşturan Yapay Zekâ Ekosistem Desteği’ni sürdürüyoruz. ARF ve ARF-ACC altyapılarıyla araştırmacılara rekabetçi hesaplama gücü sağlıyor; teknoloji şirketlerimizi Avrupa süper bilgisayar ağlarına entegre ediyoruz.

Yeşil dönüşümde, Türkiye Yeşil Sanayi Projesiyle 300’e yakın teknoloji şirketinin 66 milyon dolarlık çalışmalarını prototipten sahaya taşıyoruz. SAYEM kapsamında 16 milyon dolar kaynakla 45’i firma 68 ortağın yer aldığı platformlarla atığı kaynağa, veriyi verimliliğe ve teknolojiyi yeşil üretime dönüştüren ticarileşme odaklı çözümler geliştiriyoruz.

Özel sektör Öncü Ar-Ge Laboratuvarları desteğimizde yüksek risk-yüksek getiri alanlarında 15 laboratuvarda 99’u doktoralı 251 araştırmacı hidrojen depolama, ileri kompozitler, eklemeli imalat, 6G, yapay zekâ, siber güvenlik, otonom sistemler, itki/güç sistemleri, ileri cam teknolojileri, lazer teknolojileri, mikrodalga teknolojileri çalışıyor. Uluslararası Ar-Ge merkezlerinden 41 araştırmacı yurt dışından katkı veriyor.

Girişimcilikte ise BİGG ile 53 binden fazla iş fikrini değerlendirdik, kurulan 2.631 teknoloji start-up girişimine 3 milyar TL destek sağladık. Yatırım esaslı modele geçerek 491 girişime 442 milyon TL yatırım yaptık. BİGG+ Girişim Sermayesi Yatırım Fonu ile ise teknoloji şirketlerine ölçeklenme odaklı tohum finansmanı sağlıyoruz.

Bilim insanı desteklerimizi STS 2030 ve Kalkınma Planı öncelikli alanlarına yönlendirdik; YL ve doktora burslarında akademik başarıyı; yurt dışı programlarda adayın dahil olacağı araştırma ekibi ve üniversitenin araştırma niteliğini öne çıkardık. Sanayide Doktora desteğimizi uluslararası örnekler doğrultusunda yeniden yapılandırdık, ilan edeceğiz. Bilimsel ve teknolojik alanlarda ortak araştırma gündemleri etrafında kalıcı iş birliği ağları oluşturulması, araştırmacı hareketliliği ve insan kaynağı yetiştirme amaçlı yeni destek mekanizmalarımızı devreye alacağız.

Uluslararası araştırmacı çekim programlarımızla 31 ülkeden 261 araştırmacıyı destekledik; projelerde yüzde 32’si doktora seviyesinde 1.525 öğrenci ve araştırmacı görev aldı. 2025 çağrılarında; uluslararası lider/genç araştırmacı desteğine 49 ülkeden 175, AB destekli dolaşım programımıza ise 428 deneyimli araştırmacı başvurdu. Harvard, Stanford, Oxford ve Osaka gibi üniversitelerden bilim insanlarının Türkiye’ye gelmesi, Ar-Ge ekosistemimizin artan uluslararası çekim gücünü gösteriyor.

Ufuk Avrupa’da 309’u özel sektör 468 kuruluşumuz ileri imalat, yapay zekâ, robotik, otonom/elektrikli araçlar, hidrojen, 6G ve ileri malzemeler alanlarında 829 proje ile 414 milyon Avro almaya hak kazandı ve 55 projeye liderlik ettik. EUREKA ve EUROSTARS kapsamında, Türkiye’deki yenilikçi KOBİ’lerin uluslararası Ar-Ge projelerinde yer almalarını sağlıyoruz. 77 ülkeden 105 aktif ikili iş birliği anlaşması ve yer aldığımız çok uluslu ortak fonlama girişimleriyle akademi ve özel sektör projelerini desteklemeye devam ediyoruz. Ayrıca, Uluslararası Ar-Ge iş birliklerinde hedef odaklılığı güçlendirmek üzere, ülkelerin yetkinlikleri ve ihtiyaçlarımız doğrultusunda ülke–alan bazlı bir strateji geliştiriyoruz.

Araştırma merkez ve enstitülerimizdeki 5000’e yakın Ar-Ge personeli savunma, havacılık, uzay, mobilite, sağlık, dijital ve yeşil dönüşüm alanlarında misyon odaklı projeler yürütüyor. Ayrıca, stratejik teknolojilerde üniversitelerin tamamlayıcı yetkinliklerini araştırma enstitülerimizdeki altyapı ve araştırma kapasitesiyle buluşturacak ve ortak projelerde özel sektörü stratejik ortaklar olarak konumlandıracağımız afiliasyon-temelli iş birliği ağları kuruyoruz. Yarı iletken ve çip teknolojileri, optik haberleşme, kuantum algılama, sertifikalı referans malzemeler, sıcaklık malzemeleri ve biyomalzemeler alanlarında paydaşlarımızla ilerliyoruz.

Hedefimiz nettir: küresel ölçekte rekabetçi, Ar-Ge temelli teknoloji şirketleri. Bu doğrultuda katkı sunan tüm paydaşlara ve listede yer alan şirketlere şükranlarımı sunuyorum.

Kaynak Ar-Ge 500 Araştırması