Şirketler için en önemli şey her zaman müşteri ve satıştır. Ama diğer yandan maliyet yönetimi de her zaman bitmeyen bir odak noktası olmak zorundadır. Bugün küresel üretim sektörü, tarihindeki en karmaşık dönemlerden birini yaşıyor; her şeyi yeniden değerlendirmek gerekiyor.

Jeopolitik belirsizlikler, enerji maliyetlerindeki dalgalanmalar, hammadde fiyatları ve iş gücü kıtlığı, kâr marjlarını zorluyor. Üstelik dijitalleşme, sürdürülebilirlik ve karbonsuzlaştırma gibi baskılar da artıyor. Bu ortamda maliyet yönetimi sadece hayatta kalmak değil, aynı zamanda gelecekte rekabet avantajı elde etmek için kritik bir araç haline geliyor. Başarılı şirketler, mevcut zorlukları uzun vadeli avantaja dönüştürmek için tedarik zinciri dayanıklılığı, otomasyon ve yapay zekâya öncelik veriyor.

Geleneksel maliyet azaltma yöntemleri artık yeterli değil. Ücretler, nakliye maliyetleri ve gümrük vergileri birleşince düşük maliyetli bölgelerin avantajı eriyor. Yeni yatırımlar yapılmadığında inovasyon duruyor. Bu yüzden şirketlerin yeni nesil üretim tesislerine ve yöntemlerine yatırım yapması, kaynaklarını bu yönde artırması gerekiyor.

Tedarik zincirleri de yeniden tasarlanmalı. Avrupalı ve Amerikalı şirketler, yakın coğrafyalardan veya yerel kapasitelerden tedarik kanalları kuruyor. Üretimin yerelleşmesi ve çoklu tedarik stratejileri artık hız kazandı. Pandemi, bu ihtiyacın görünür olmasını sağladı.

Bizim açımızdan ise üretimi yurt dışına taşımak sürdürülebilir bir çözüm değil. Gidilen ülkede kuralların ve koşulların sürekliliği garanti edilemez. Şirketlerin bu kararları çoğu zaman geçici ve palyatif sonuçlar doğuruyor. Bu yüzden teknolojiyi, otomasyonu ve ölçek verimliliğini kullanarak maliyetleri dengelemek daha doğru ve güvenli bir yaklaşım.

Yapay zekâyı eski işleri otomatikleştirmek için değil, işin kendisini yeniden inşa etmek için kullanmak gerekiyor. Bunun için zihniyet ve iş modeli değişimi şart. Yapay zekâ ve standardizasyon, daha akıllı operasyonlar için kritik. Robotik ve yapay zekâ artık maliyet yönetimi stratejisinin merkezinde olmalı. Öngörücü bakım, dijital ikizler ve yapay zekâyla desteklenen tahminleme, üretim optimizasyonu ve kesintileri azaltarak büyük maliyet avantajları sağlıyor.

Uzun vadede maliyetleri düşürmek ve üretkenliği artırmak için yapay zekâ ve makine öğrenmesine yatırım hızla başlamalı, sürdürülmeli ve giderek artırılmalı. Elbette bu yatırımlar, bulut, veri depolama ve entegrasyon gibi ek teknoloji maliyetlerini de beraberinde getiriyor. Ancak standardizasyon ve otomasyon sayesinde gelirler azalsa bile kâr marjları artırılabilir.

Yüksek olgunluktaki şirketler hızlı adım atıp projelerini art arda ilerletirken, geride kalanlar hâlâ dar ve taktiksel önlemlerle yol almaya çalışırsa aradaki fark hızla açılacak. Burada sadece kâr artışından bahsetmiyoruz; şirketlerin geleceği ve varoluşu söz konusu.

Yazan: DR. H.MURAT ÇEKİCİ

Hakkında: H.Murat Çekici 1967 Bartın doğumludur.Marmara Üniversitesi İktisat mezunudur. İ.Ü İşletme Fakültesi bünyesinde “Elektrik Üretim İşletmelerinde Hasılat ve Raporlanması” isimli tezi sunarak, 2018 yılında, “doktor (PhD)” ünvanını kullanmaya hak kazanmıştır.

İş hayatına 1991 yılında Borusan Holding bünyesinde başlamıştır. Borusan Birleşik Boru Fabrikaları A.Ş. Mali İşler Müdürü iken, 2000 yılında Koray Şirketler Topluluğu’nda Mali İşler Başkanı olarak çalışmaya başlamış, 2013 yılında şirkete Genel Müdür olarak atanmış ve Kasım 2017’de firmanın ortaklık yapısının değişmesi ile birlikte mayıs 2021 dönemine kadar icra komitesinde görev almıştır.

Bu süreçte, yurdışı faaliyetlerde görev almış, yurtiçi ve yurtdışındaki işlerle ilgili birçok konuda ve her kademede görüşme, çalışma ve işbirlikleri yapmıştır. İş hayatına yeni başlayan onlarca genç insana bireysel ve iş hayatları ile ilgili abilik, liderlik, mentorluk ve koçluk yapmıştır. Günümüzde, şirketlerin icra ve yönetim kurullarında görev almakta, mali işler, yönetim, iş-süreç iyileştirme, değişim, yapay zeka gibi konularda faaliyetlerde bulunmaktadır.Üniversite ve kurumlarda eğitim vermekte, yapay zeka ile süreç yönetimi, muhasebe, yönetim raporlaması  konuları üzerinde çalışmaktadır.