Turkishtime AR-GE 250


Ekonomik göstergelerde toparlanma başlayacak

Turkishtime Dergi

Türkiye’nin son dönemde yaşanan ekonomik aktivitedeki zayıflama sonucu uzun süredir düşen bazı göstergeler, eylül ve ekim ayından itibaren toparlanmaya başlayacak.

Son dönemde Türkiye'nin ekonomik göstergelerin yaşanılan gerilemelerde yılın son çeyreğinde bir toparlanma bekleniyor. Çoğunlukla bir önceki yılın aynı dönemi ile karşılaştırılan bu göstergelerde, 2018 ikinci yarısında yaşanan sert düşüşlerin ardından, dönemsel olarak aynı aylara gelindi. Sanayi üretim endeksi, eylül verisi pozitife geçecek en önemli gösterge olarak dikkat çekiyor. Sanayi üretim endeksi son açıklanan verisi olan temmuz 2019’da 120 seviyesine geldi. Son dönemde Türkiye’nin ekonomik göstergelerinde yaşanılan gerilemelerde yılın son çeyreğinde toparlanma bekleniyor.

Türkiye’nin son dönemde yaşanan ekonomik aktivitedeki zayıflama sonucu uzun süredir düşen bazı göstergeler, bu ayın sonunda ve ekim ayından itibaren toparlanmaya başlayacak. Çoğunlukla bir önceki yılın aynı dönemi ile karşılaştırılan bu göstergelerde, 2018 ikinci yarısında yaşanan sert düşüşlerin ardından, dönemsel olarak aynı aylara gelindi. Örneğin sanayi üretim endeksi, eylül verisi pozitife geçecek en önemli gösterge olarak dikkat çekiyor. Sanayi üretim endeksi son açıklanan verisi olan Temmuz 2019’da 120 seviyesine geldi. Bir önceki yıl ağustos ayında sanayi üretim endeksi sert bir düşüş ile 100 seviyesine gerilemişti. Ağustos verisi geldiğinde, sanayi üretimi arındırılmamış endeksi bir önceki aya göre bir miktar düşse dahi, bir önceki yıl ile kıyaslanacağı için pozitifte kalacak.

Güven endeksleri 100’ün altında bulunuyor

Sanayi üretiminin ana göstergesi sayılan takvim etkisinden arındırılmış endeks 2019 Temmuz’da 117 seviyesine gelmişti. Yine Ağustos 2018’de bu endeks sert gerileyerek 113.6 seviyesini almıştı. Takvim etkisinden arındırılmış endeks sabit kalsa, hatta bir miktar gerilese de yine ağustosta pozitif olacak.

Güven endekslerinin hemen hemen tamamı 100’ün altında bulunuyor. Sektörel güven endeksi ve ekonomik güven endeksi ile alt endeksleri, sıfır ile 200 arasında değer alacak şekilde hesaplanıyor ve 100’ün üstü olumlu, 100’ün altı olumsuz güven olarak değerlendiriliyor. Buna karşılık son dönemde bu endekslerde yukarı yönlü toparlanma dikkat çekiyor. Önümüzdeki aylarda da bu endeksler yıllık bazda pozitif sonuçlar vermeye devam edecek.

Tüketici güven endeksi de arındırılmamış endekste eylül ayı itibariyle 55.1 seviyesine indi. Bir önceki yılın aynı ayında 59.3 olan endeks, takip eden ay olan, Ekim 2018’de 57.3’e inmişti. Mevsim etkisinden arındırılmış endeks ise eylülde 55.8 seviyesine indi. Bir önceki yıl ekim ayında endeks 2018 en düşük değeri olan 57.6 seviyesine inmişti. Ekim ayında endeksin az bir miktar yükselmesi bu endeksi de pozitife taşıyacak.

Ekonomik güven bir önceki yılla eşit noktaya geldi

Ekonomik güven endeksi de ağustos ayı itibariyle bir önceki yılla eşit noktaya geldi. Güven endeksi azalsa hatta bir miktar gerilese bile eylül ayı itibariyle pozitife geçecek. Ekonomik güven endeksi Ağustos 2019 itibariyle 87.1 seviyesinde. Bir önceki aya göre açıklanıyor. En son temmuz ve ağustos aylarında sırasıyla 7.3 ve 1.6 artarak bu seviyeye gelmişti. Endeksin yükselişini sürdürmesi bekleniyor. Diğer yandan ekonomik güven endeksi bir önceki yılın aynı ayında 88.3 seviyesindeydi ve düşüş eğilimindeydi. Takip eden aylarda 75’e kadar gerilemişti.

Ekonomik güven endeksini oluşturan alt endekslerden ekonomik gösterge niteliği taşıyan perakende güven endeksi, reel kesim güven endeksi, hizmet sektörü güve endeksleri de toparlanıyor. İnşaat sektörü güven endeksi Türkiye’de ekonominin ve inşaat sektörünün çok iyi olduğu dönemlerde dahi düşük seyrediyordu.

Bir önceki aya göre değişimin izlendiği mevsim etkisinden arındırılmış hizmet sektörü güven endeksi 2019 içinde küçük dalgalanmalar gösterse de yükseliş eğilimini sürdürüyor. Son veri olan ağustos ayında bir önceki aya göre yüzde 6.7 artarak 89.1 seviyesine çıkmıştı. Diğer yandan arındırılmamış endekste, Ağustos 2019’da endeks 95.2 seviyesinde bulunuyor. Bu endeks, bir önceki yıl aynı ayda 91 seviyesindeydi ve takip eden aylarda hızlı düşüş gerçekleştirerek 70.3’e kadar gerilemişti. Güven endeksi aynı seviyede kalsa bile yıllık bazda bir önceki yıla göre yüzde 20’ler seviyesinde artmış olacak.

Reel kesim güven endeksi de benzer bir sonuç sergiliyor. Merkez Bankası tarafından oluşturulan endeks Ağustos 2019’da artması yanında, 100’ün üstüne çıkarak 102.5 seviyesine ulaştı.

Perakende güven endeksi de 100’ün üstüne çıktı ve ağustos ayında 101.1 seviyesine çıktı. Bir önceki yıl aynı ayda endeks 97 düzeyindeydi ve 80’li seviyelerde düşüş eğilimindeydi. Takip eden aylarda arındırılmamış endeks, ciddi gerileme gösterse dahi bir önceki yılın üstünde kalacak. Mevsim etkisinden arındırılmış endeks ise 95 seviyesinde bulunuyor.