Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılına ait “Satınalma Gücü Paritesi”ne (Hanehalkı Nihai Tüketim Harcamaları) ilişkin verileri yayımladı. Açıklanan verilere göre, Türkiye’nin tüketim mal ve hizmetlerine ilişkin fiyat düzeyi endeksi 53 olarak belirlendi. Bu değer, Türkiye’nin karşılaştırmaya dahil edilen ülkeler arasında en düşük fiyat seviyesine sahip ülke olduğunu gösterdi.

Fiyat düzeyi endeksleri, ülkelerin ulusal para birimlerinin döviz kuruna göre sahip olduğu satın alma gücünü karşılaştırmalı olarak değerlendiren ve ülkeler arasındaki fiyat farklılıklarını ortaya koyan önemli bir ekonomik göstergedir. Bu endeks 100’ün üzerinde olduğunda ülkedeki mal ve hizmetlerin, karşılaştırma yapılan ülke grubu ortalamasına göre daha pahalı olduğu değerlendirilir. 100’ün altında kalan değerler ise ülkenin genel anlamda daha ucuz olduğunu ifade eder.

AB ortalamasında 100 euro olan mal ve hizmet, Türkiye’de 53 euro

TÜİK verilerine göre, Türkiye’nin 2024 yılı tüketim mal ve hizmetlerine ilişkin fiyat düzeyi endeksi 53 olarak hesaplandı. Bu sonuç, 27 Avrupa Birliği (AB) ülkesinde ortalama 100 euro karşılığı satın alınabilen bir mal ve hizmet sepetinin, Türkiye’de yalnızca 53 euro karşılığı Türk Lirası ile alınabileceğine işaret etti.

Bu karşılaştırma kapsamında 27 AB üye ülkesine ek olarak 3 Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ülkesinin (İsviçre, İzlanda ve Norveç), 5 aday ülkenin (Türkiye, Kuzey Makedonya, Karadağ, Sırbistan ve Arnavutluk) ve 1 potansiyel aday ülke olan Bosna-Hersek’in verileri dikkate alındı. Toplamda 36 ülke üzerinden değerlendirme yapıldı.

İsviçre en pahalı ülke, Türkiye en ucuz ülke oldu

Ülkeler bazında yapılan kıyaslamaya göre, tüketim mal ve hizmetlerine ilişkin fiyat düzeyi endeksinin en yüksek olduğu ülke 174 ile İsviçre oldu. İsviçre’yi, daha sonra Norveç ve İzlanda gibi diğer EFTA ülkeleri takip etti. Bu verilere göre, İsviçre’de aynı mal ve hizmet sepeti, Avrupa ortalamasının oldukça üzerinde bir bedelle satın alınabiliyor.

Buna karşın, Türkiye fiyat düzeyi endeksinin en düşük olduğu ülke olarak dikkat çekti. Endeks değeri 53 olan Türkiye, 36 ülke arasında en uygun maliyetle tüketim mal ve hizmetlerinin satın alınabildiği ülke özelliğini taşıdı. Bu da Türkiye’de yaşam maliyetinin karşılaştırma yapılan diğer ülkelere kıyasla daha düşük olduğunu ortaya koydu.

Kişisel ulaşım araçlarında Türkiye, AB ortalamasının üzerinde

Alt gruplar bazında incelendiğinde Türkiye’nin bazı harcama gruplarında farklılıklar gösterdiği görüldü. En dikkat çeken bulgu ise kişisel ulaşım araçları kategorisinde oldu. Türkiye’de bu gruptaki fiyat düzeyi endeksi 136 olarak belirlenirken, bu oran Avrupa Birliği ortalamasının oldukça üzerine çıktı. Yani, Türkiye’de kişisel araç alımlarında ödenen bedeller Avrupa’daki ortalama değerlerin üstünde gerçekleşti.

Genel endeksin düşük olmasına karşın, bazı alt harcama kalemlerinde Türkiye’nin oldukça yüksek değerlere ulaşmış olması, tüketici harcamalarının içeriğine göre farklı fiyat dinamiklerinin işlediğini ortaya koydu. Bu duruma, araçlar üzerindeki vergi yükü ve ithalat maliyetlerinin etkili olduğu değerlendiriliyor.

Türkiye’de gıda pahalılığı dikkat çekiyor

Gıda ve alkolsüz içecekler kategorisinde Türkiye’nin fiyat düzeyi endeksi 77 olarak tespit edildi. Bu oran, diğer alt gruplarla karşılaştırıldığında Türkiye’deki gıda ürünlerinin görece daha pahalı olduğunu ortaya koydu. Bu durumun, özellikle son yıllarda artan gıda enflasyonu ile bağlantılı olduğu savunulabilir.

Buna karşın alkollü içecekler ve tütün ürünleri grubunda fiyat düzeyi endeksi 60 olarak belirlendi. Bu değer, gıda grubuna kıyasla daha düşük bir seviyeye işaret etti. Söz konusu ürünlerde uygulanan farklı vergisel politikalar ve tüketim düzeyleri fiyat farklılıklarının ana nedenleri arasında yer alıyor.

Giyim ve elektronikte düşük fiyat

Diğer alt gruplarda ise Türkiye’nin fiyat düzeyi endekslerinin AB ortalamasının altında kaldığı görüldü. Giyim ürünlerinde fiyat düzeyi endeksi 69 olarak gerçekleşirken, tüketici elektroniği grubunda bu değer 67 oldu. Her iki grup da Türkiye’de Avrupa ortalamasına göre daha uygun maliyetlerle tedarik edilebilen ürün grupları arasında yer aldı.