Ekim ayında Türkiye’de ve dünyada ticareti, iş dünyasını ve ekonomiyi ilgilendiren en önemli gelişmeleri sizler için derledik.

2026 bütçesi açıklandı

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Bağlama Töreninde gelecek yıl bütçesinin detaylarını açıkladı. Paylaşılan detaylara göre 2026 yılında Hazine gelirlerinin 16,2 trilyon TL’ye, giderlerinin ise 18,9 trilyon TL’ye çıkması; toplam bütçe açığının 2,7 trilyon TL ve bütçe açığı/GSYH oranının %3,5 düzeyinde olması bekleniyor.

• Detaylar: 2026 bütçesinden en büyük pay 2,9 trilyon TL ile eğitime ayrılıyor. Eğitimle birlikte SGK dahil sağlık harcamalarına 3 trilyon TL, geniş tanımlı sosyal harcamalara 2,4 trilyon TL, savunma ve iç güvenliğe 2,1 trilyon TL, mahalli idarelere 1,6 trilyon TL, tarıma 888 milyar TL, reel sektör desteklerine 713 milyar TL, deprem ve afete karşı güçlendirme harcamalarına ise 653 milyar TL pay ayrılması hedefleniyor.

Türkiye-İtalya ticaretinde hedef 40 milyar dolar

1885’te İstanbul’da kurulan İtalyan Ticaret ve Sanayi Odası Derneği (CCIIST), 140. kuruluş yılı kapsamında düzenlediği medya buluşmasında Türkiye–İtalya ekonomik ilişkilerinin yeni dönem vizyonunu paylaştı. Toplantıya İtalya’nın İstanbul Konsolosu Roberta Costanzo ve iş dünyasının temsilcileri de katıldı.

• Yeni hedefler: Toplantıda, Türkiye–İtalya ekonomik ilişkilerinin yeni döneminin otomotiv, enerji, gıda ve teknoloji alanlarının yanı sıra yeni yatırım fırsatlarının şekillendireceği belirtildi. Türkiye İtalya arasında 2025’in ilk sekiz ayında 27,6 milyar dolar olarak kaydedilen ve yıl sonunda 35 milyar doları aşması beklenen ticaret hacminde hedef kısa vadede 40 milyar dolar.

E-ithalata sınırlandırma

Ticaret Bakanlığı, tarafından bazı e-ticaret platformlarında satılan ürünlere ilişkin denetimler sonucunda incelenen 182 ürünün 148’inin ürün güvenliği ölçütlerini taşımadığının tespit edildiğini açıkladı.

• Detaylar: Bakanlık açıklamasında, sağlık açısından yüksek risk taşıdığı belirlenen ayakkabı, oyuncak ve saraciye ürünlerinin posta ve hızlı kargo taşımacılığı yoluyla basitleştirilmiş gümrük beyannamesi ile yani e-ithalat yoluyla Türkiye’ye getirilmesinin kısıtlandığı duyuruldu.

Reeskont limitinde artış

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), bankalar aracılığıyla ihracatçı firmalara kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont kredilerinin günlük limitlerini 1 Kasım 2025 tarihinden geçerli olmak üzere 4 milyar TL’den 4,5 milyar TL’ye yükseltme kararı aldı.

• Ek olarak: Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türk Eximbank’ın sermayesini 5 kattan fazla artarak 88,4 milyar TL’ye ulaştırdıklarını ve bankanın bu yıl ihracatçılara toplam 53 milyar dolar destek sağlamasının beklendiğini söyledi.

TCMB faiz indirimlerini yavaşlattı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Ekim ayı Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında politika faizini 100 baz puan düşürerek %39,5 seviyesine indirme kararı aldı. Piyasa beklentisi, bir önceki toplantısında 250 baz puanlık indirime giden Merkez’in, bu toplantıda da 150 baz puanlık bir indirim yapması yönündeydi.

• Detaylar: Karar sonrasında yapılan açıklamada, Eylül ayında enflasyonun ana eğiliminin yükseldiği ve dezenflasyon sürecinin yavaşladığına dikkat çekildi. Fiyatlama davranışları kanalıyla dezenflasyon süreci üzerindeki risklerin belirginleştiğine dikkat çeken Merkez Bankası, açıklamasında, “Fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşu talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini güçlendirecektir. Enflasyon görünümünün ara hedeflerden belirgin bir biçimde ayrışması durumunda, para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır” ifadelerine de yer verdi.

Cari dengede rekor fazla

TCMB, Ağustos ayında cari dengenin 5 milyar 455 milyon dolar ile rekor fazla verdiğini açıkladı. TCMB verilerine göre söz konusu dönemde ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesi 2,8 milyar dolar, birincil gelir dengesi 1,2 milyar dolar açık verirken, hizmetler dengesi 9,5 milyar dolar ile güçlü fazla verdi.

• Ek olarak: Ağustos ayında 986 milyon dolarlık net doğrudan yatırım girişi görülürken, 662 milyon dolarlık net portföy yatırımı çıkışı kaydedildi. Net, hata, noksan kalemi de bu dönemde 1,5 milyar dolar açık verdi.

Trump’tan Çin’e %100 vergi tehdidi

ABD Başkanı Donald Trump, Çin’in nadir toprak metali (NTE) ihracatına getirdiği ihracat yasaklarını ekonomik düşmanlık olarak tanımlayarak, bu duruma karşı 1 Kasım tarihi itibarıyla Çin’den yapılan ithalata %100 ek gümrük vergisi uygulayacağını açıkladı. Trump sonrasında bunun iki ülke arasında yapılacak görüşmelerin sonuçlarına bağlı olacağını söyledi.

• Arka plan: Çin Ticaret Bakanlığı, Ekim ayı başında NTE ihracatı için lisans zorunluluğu listesine yeni elementler eklemiş ve NTE üretim teknolojisi ihracatına da ek kısıtlar uygulamıştı. Çin yönetimi ayrıca Çin menşeli NTE ihraç eden yabancı şirketlere de lisans zorunluluğu getirmiş, savunma sektörüne hammadde tedarik eden şirketlere ise lisans verilmeyeceği açıklanmıştı.
  
• Ek olarak: ABD ve Çin ticaret heyetleri, Malezya’da yaptıkları görüşmelerde bir ön çerçeve anlaşması üzerine anlaşmaya vardıklarını açıkladı. Anlaşma, iki ülke liderinin onayına sunulacak ve iki tarafın da onaylaması halinde Güney Kore’de yapılacak Trump-Şi zirvesinde imzalanacak.

ABD, Rusya yaptırımlarını petrol çizgisine çekiyor

ABD Hazine Bakanlığı, Rusya’nın en büyük petrol şirketleri arasında olan Rosneft ve Lukoil’in ve bu şirketlerin %50’den fazla payının bulunduğu tüm iştiraklerinin yaptırım listesine alınacağını açıkladı. Yaptırımlar nedeniyle bu kurumlar ABD’li bir gerçek veya tüzel kişi ile işlem yapamayacak, ayrıca şirketlerin ABD’deki veya ABD’li kurumların elindeki malvarlıkları da dondurulacak.

• Ek olarak: Hindistan Başbakanı Narenda Modi ile görüşen ABD Başkanı Trump, Modi’nin Rus petrolü alımlarını sonlandıracağı konusunda güvence verdiğini bildirdi. Bu hamlenin bir anda yapılamayacağını da söyleyen Trump, durdurma işleminin kademeli şekilde yapılacağını aktardı.
  
• Arka plan: G7 maliye bakanları, yayımladıkları ortak bildiride, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı giriştiği barış bozucu eylemler nedeniyle, savaş sonrasında Rus petrolü alımlarını artıran ve yaptırımları delmeye aracılık eden ülkeleri hedef alacaklarını bildirdi.

AB 19. yaptırım paketini onayladı

Avrupa Birliği ülkeleri, Rusya’ya karşı 19. yaptırım paketini kabul etti. Pakette yer alan tedbirler kapsamında 1 Ocak 2027’ye kadar Rusya’dan LNG alımı kademeli olarak yasaklanacak, Rusya’nın Mir ve Hızlı Ödemeler Sistemi ile AB merkezli operatörlerin iletişim kurması engellenecek, ayrıca Çin, Hong Kong, Hindistan, Tayland merkezli 45 yeni kurum ve 117 petrol tankeri yaptırım listesine alınacak.

• Ek olarak: Dondurulmuş Rus varlıklarını teminat gösterilmesi yoluyla Ukrayna’ya kredi verilmesi teklifi ise kabul edilmeyerek görüşülmek üzere farklı bir tarihe ertelendi. Dondurulmuş varlıkların büyük çoğunluğunu ülkesinde bulunduran Belçika, hukuki sorunlar ve misilleme riski nedeniyle paketi reddetti.

Çin ihracatı ABD’den Afrika’ya kaydı

Çin Ticaret Bakanlığı, Eylül ayında ülke ihracatının %8,3 artışla 328,5 milyar dolara, ithalatının ise %7,4 artışla 238,1 milyar dolara çıktığını açıkladı. Aynı dönemde ülkenin dış ticaret fazlası ise %10,8 büyüyerek 90,4 milyar dolar seviyesinde kaydedildi.

• Detaylar: Bakanlık verilerine göre Eylül ayında ABD’ye yapılan ihracat %27 oranında düşüş kaydederken, aynı dönemde Avrupa Birliği’ne yapılan ihracat %14, Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) ülkelerine yapılan ihracat %15,6, Afrika’ya yapılan ihracat ise tam %56,4 büyüme kaydetti.