Dijitalleşmenin her geçen gün hız kazandığı günümüzde ihracatın dinamikleri de büyük bir değişimden geçiyor. Özellikle geleneksel yollarla ihracat yapmak isteyen KOBİ’ler zaman zaman yüksek maliyetler, karmaşık bürokrasi ve sınırlı pazar erişimi gibi güçlüklerle karşılaşabiliyor. Ancak internetin ve e-ticaretin yaygınlaşması KOBİ’lere uluslararası pazarlara doğrudan ve düşük maliyetle açılma imkânı sunarak bu engelleri önemli ölçüde azaltıyor. Bu dönüşümün en çarpıcı örneklerinden biri de ürün ve hizmetlerin dijital platformlar üzerinden yurt dışındaki müşterilere satılması olarak tanımlanan e-ihracat.

Türkiye’de e-ihracatın önemi her geçen yıl daha da artarken, devletin sunduğu teşvikler ve özel gümrük prosedürleri sayesinde firmalar küresel arenada daha güçlü bir konum elde etmeye başlıyor. Son yıllarda hızla büyüyen e-ihracat hacmi, hem ihracatın toplam içindeki payını artırıyor hem de KOBİ’ler için yeni satış fırsatları açıyor.

E-İhracatta Sınırlar ve Fırsatlar: 15.000 Euro’nun Ötesi

KOBİ’ler için büyük fırsatlar sunan e-ihracat, ürün veya hizmetlerin dijital platformlar üzerinden yurt dışındaki müşterilere satılması olarak tanımlanmaktadır. Geleneksel ihracat yöntemlerinden farklı olarak, e-ihracat işlemleri genellikle online pazaryerleri veya sosyal medya kanalları üzerinden gerçekleştirilir. Bu sayede alıcı ve satıcılar için karmaşık süreçler büyük ölçüde azalır ve firmalar dünyanın dört bir yanındaki potansiyel müşterilerine kolayca ulaşabilir hale gelir.

Türkiye’de e-ihracat işlemleri, mikro ihracat olarak adlandırılan özel bir gümrük prosedürüyle kolaylaştırılmıştır. Bu sayede KOBİ’ler ve girişimciler klasik ihracatın bürokratik ve maliyetli süreçleriyle uğraşmadan, çok daha hızlı ve düşük maliyetle ürünlerini yurt dışına gönderebilirler. Ancak e-ihracatın mikro ihracat sayılması için bazı yasal sınırlar vardır. Bu sınırlar doğrultusunda bir gönderinin toplam brüt ağırlığı 300 kilogramı ve fatura tutarı KDV hariç 15 bin Euro’yu aşmamalıdır. Bu iki kriter sağlandığında, gönderi Basitleştirilmiş Gümrük Beyannamesi (BGB) ile beyan edilerek, hızlı kargo firmaları aracılığıyla yurt dışına çıkarılır. Mikro ihracat kapsamında yapılan e-ihracat işlemleri için ek gümrük müşaviri gerekmeksizin, gayet hızlı ve pratik bir süreç işler. Ayrıca beyan ve ardiye ücreti ödenmez, ihracatçı birliğine üye olma zorunluluğu da yoktur. Sistemin önemli avantajlarından biri, gönderiler için KDV iadesi gibi teşviklerden de yararlanılabilmesidir.

Ancak firmanın yurtdışına göndereceği ürün veya ürün grubunun toplam değeri 15.000 Euro’yu veya toplam ağırlığı 300 kilogramı aştığında artık bu işlem mikro ihracat olarak değil, klasik ihracat kapsamında değerlendirilir. Bu durumda, basitleştirilmiş gümrük beyannamesi (BGB) düzenleme kolaylığından yararlanılamaz; firmanın geleneksel ihracat prosedürlerini takip etmesi gerekir. Mikro ihracatta genellikle hızlı kargo ve posta firmaları aracılığıyla doğrudan BGB ile işlem yapılırken, klasik ihracatta işlemler daha kapsamlı evrak ve süreç gerektirir. Klasik ihracatta; İhracatçı birliğine üye olmak ve gümrük müşaviri ile çalışmak gereklidir. Gümrük müşaviri, ihracata konu ürünler için ticari fatura, paketleme listesi, çeki listesi, menşe şahadetnamesi, taşıma belgeleri gibi tüm resmi evrakları hazırlar ve bu belgelerle birlikte elektronik ortamda normal ihracat beyannamesi düzenleyerek gümrüğe sunar. Bütün bu işlemler tamamlandıktan sonra klasik ihracat fiilen gerçekleştirilir.

E-ihracat yapan işletmeler, ayrıca Ticaret Bakanlığı’nın sağladığı çeşitli destek ve teşvik programlarından da faydalanabilirler. Ancak, gönderinin ağırlık veya değer limitlerini aşması durumunda klasik ihracat prosedürleri devreye girer ve detaylı gümrük işlemleri uygulanır.

Mağaza Aç, Tanıtım Yap, Devlet Desteği Al: E-İhracat Teşvikleri Rehberi

Türkiye son yıllarda e-ihracat hacminin büyümesine önem vermekte ve bu alanda belirlenen hedefler doğrultusunda Ticaret Bakanlığı, KOSGEB ve Türk Eximbank gibi kurumlar ile e-ihracat yapan firmalara kapsamlı teşvikler sunulmaktadır.

Ticaret Bakanlığı, E‑İhracat Destekleri kapsamında Amazon, Etsy, Shopify gibi platformlarda mağaza açma, entegrasyon, komisyon giderleri ve reklam harcamalarına %50 oranında destek vermektedir. Hedef ülkelerde bu destek oranı %70’e kadar çıkabilmektedir. Tanıtım giderleri toplam satışların yaklaşık %20’si ile sınırlıdır ve yıllık bazda KOBİ düzeyindeki firmalar için limitler 7,5 milyon TL’ye kadar çıkabilir.

Payplace entegrasyon, online mağaza açılması ve e‑ticaret danışmanlığı hizmetleri de destek kapsamındadır. Yurt dışı pazaryerlerine entegrasyon için her pazaryeri başına en fazla 200.000 TL’ye kadar destek alınabilir. Yine hedef ülkelerin yurt dışı pazaryerlerinde online mağaza açılması, bu mağazaların yıllık ödemelerinin yapılması ve ülkelerin e-ticaret paydaşlarından alacakları hizmetlere ilişkin giderler 3 yıl süresince e-ihracat konsorsiyumları için 3 milyon, diğer yararlanıcılar içinse 1,5 milyon TL’ye kadar desteklenir.

Sipariş karşılama ve depo kiralamaya yönelik destekler de sunulur. Ürünlerin hızlı teslimatı ve iade süreci için yurt dışında açılan depoların kira giderlerine 3 yıl boyunca yıllık en fazla 5 milyon TL’ye kadar %50 oranında destek verilir. Bu kalem, her bir ülke için 3 yıl süreyle geçerlidir ve toplamda birim bazlı kısıtlamalara tabidir.

Marka tescil, belge ve raporlama giderleri de desteklenmektedir. Marka tescili, pazar araştırma raporları, çevre–kalite belgeleri için yapılan danışmanlık harcamaları %50 oranında desteklenir. Ticaret Bakanlığı ülke ve marka başına limitli olmakla birlikte yurt dışı marka başvuru ve tescil masraflarının %50’sine kadar destek sağlamaktadır. Ayrıca e-ticaret pazarlarına giriş stratejisi oluşturmak amacıyla alınan pazar araştırması raporları %50 oranında (hedef ülkelerde %70), yıllık en fazla 5,7 milyon TL desteklenir. Hedef pazar araştırması gerekçesiyle ilgili firmadan 2 çalışanın 3 ülkeye ve 20 güne kadar yapacakları seyahatlerin ulaşım ve konaklama giderleri de %70 oranında desteklenmektedir.

Bütün bunların yanında KOSGEB, Yurt Dışı Pazar Destek Programı kapsamında işletmelere %70 hibe, %30 geri ödemeli olmak şartıyla 300.000 TL tutarında maddi destek de sağlamaktadır. Programın temel amaçları ise e-ticarete ve e-ihracata başlayan KOBİ sayısını artırmak, KOBİ’lerin yurt dışı pazarlara açılabilme yetkinliklerini geliştirmek ve KOBİ’lerin yurt dışı pazar paylarını arttırmak olarak sıralanmaktadır.

6,4 Milyar Dolarlık Dijital İhracat: Türkiye E-İhracatta Vites Yükseltiyor

Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan verilere göre 2024 yılı itibarıyla Türkiye’de e-ihracat tutarı 6,4 milyar USD’a ulaşmıştır. 2024 yılında toplam ihracatın %2,4’ü e-ihracat şeklinde gerçekleşmektedir. E-ihracatın hacmi ve toplam ihracat içindeki oranlarının 2022 yılında 2,2 milyar USD ve %0,9, 2023 yılında ise 5 milyar USD ve %2,1 olduğu düşünüldüğünde Türkiye’de e-ihracatın yıllar içinde hızlı bir gelişme gösterdiği söylenebilir.

Bakanlık 2025 yılı için toplam e-ihracat hedefini 8 milyar USD olarak açıklamıştır. 2028 yılında ise e-ihracatın toplam ihracattan %10 pay alması hedeflenmektedir. Konuyla ilgili Bakanlık tarafından yapılan açıklamada e-ihracat hedeflerine ulaşmak adına bugüne kadar 207 şirket, 2 pazar yeri, 6 perakende e-ticaret sitesi ve 9 e-ihracat konsorsiyumuna yönelik 320 milyon liralık destek sağlandığı da aktarılmıştır.

Bakanlık bu hedeflere ulaşma doğrultusunda e-ihracat potansiyeli yüksek olan Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Nijerya ve Suudi Arabistan’ın hedef ülkeler listesine eklendiğini ve bu ülkelere yönelik faaliyetlerde ilave %20 destek imkanı sağlandığını, Çin’e yönelik pazar yeri komisyonu desteği getirilerek firmaların ülkeye girişlerini kolaylaştırıcı adımlar atıldığını, ayrıca kişiselleştirilmiş ürünler ve otomotiv yedek parça sektörlerinde faaliyet gösteren ABD ve Kanada’da öncü pazar yerleri için komisyon giderlerinin de destek kapsamına alındığını da paylaşmıştır. E-ihracat stratejisi kapsamında bu tarz desteklerin güçlendirilerek devam ettirilmesi beklenmektedir.

TİM Uyardı: E-İhracat Teşvikleri Bilinmiyor, Fırsatlar Kaçıyor

Türkiye’nin e-ihracat kompozisyonuyla alakalı bilgi veren Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanvekili Çetin Tecdelioğlu, Türkiye’nin ürün çeşitliliği açısından çok zengin bir ülke olduğunu ve neredeyse her alanda rekabetçi ürün üretilebildiğini söyleyerek, “E-ihracatta katma değer çok yüksek ve Türkiye’nin üretim gücü bu alanda büyük bir avantaj sağlıyor. Bu zenginliği e-ihracat aracılığıyla dünyaya gösterebiliriz. Türkiye, üretim kabiliyeti ve ürün çeşitliliği açısından küresel ölçekte öne çıkıyor. E-ihracat, bu potansiyelin daha yüksek katma değerle değerlendirilmesini sağlıyor” ifadelerini kullandı.

KOBİ’lerin e-ihracat alanında ciddi avantaja sahip olduğuna dikkat çeken Tecdelioğlu, “Daha hızlı karar alabiliyor ve ürün çeşitliliği yaratabiliyorlar. KOBİ’ler bu alanda büyük firmalara göre daha esnek ve çevik davranabiliyor. Bu da onlara önemli fırsatlar sunuyor” dedi. KOBİ’lerin esnekliği sayesinde e-ihracata daha hızlı adapte olabildiğini de söyleyen Tecdelioğlu, “Küçük ölçekli firmaların dijital pazarlara entegrasyonu yeni ihracatçıların ortaya çıkmasını sağlıyor” ifadelerini kullandı.

Bu noktada e-ihracata verilen desteklerin iyi bilinmesi gerektiğini söyleyen Tecdelioğlu, “E-ihracatta ciddi teşvikler var ancak bunların firmalara iyi anlatılması ve kamuoyuna güçlü şekilde duyurulması gerekiyor. Avrupa ve ABD gibi pazarlarda ticaret yapılabilecek büyük şirketlerle iş birlikleri kurulmalı. Ayrıca sektörel bazda kümelenmeler oluşturulmalı. Aynı sektördeki firmaların lojistik depolar kurarak hızlı servis verebileceği yapılar desteklenmeli” dedi. E-ihracat teşvikleri konusunda erişim ve bilgilendirme eksiklikleri yaşandığını da söyleyen Tecdelioğlu, “Firmaların küme halinde hareket etmesi ölçek ekonomisi ve lojistik avantajlar sağlayabilir. Hedef ülkelere yönelik sektör bazlı planlamalar, e-ihracatın verimliliğini artıracaktır” açıklamasında bulundu.

ÖNEMLİ BİLGİLENDİRME: Bültendeki içerikler bilgilendirme amaçlı olup yatırım tavsiyesi niteliği taşımamaktadır. Yatırım kararlarınızda yetkili kurumların uzman görüşlerine başvurunuz.