Kasım ayında Türkiye’de ve dünyada ticareti, iş dünyasını ve ekonomiyi ilgilendiren en önemli gelişmeleri sizler için derledik.

Kamu alacağının gecikme faizinde indirim

13 Kasım 2025 Tarihli ve 33076 Sayılı Resmi Gazete’de gecikme zammı oranına ilişkin 10556 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve yıllık tecil faizi oranına ilişkin Seri: C Sıra No:9 Tahsilat Genel Tebliği yayımlandı.

• Aylık %4,5 olarak uygulanan gecikme zammı oranı ve pişmanlık zammı oranı 13/11/2025 tarihinden itibaren %3,7 olarak belirlendi.

• Tebliğin yayımı tarihinden itibaren yapılacak müracaatlara dayanılarak tecil edilen amme alacaklarına yıllık %39 oranında tecil faizi uygulanacak.

• Bu Tebliğin yayımı tarihinden önce tecil edilmiş ve tecil şartlarına uygun olarak ödenmekte olan amme alacaklarının bu Tebliğin yayımı tarihinden sonra ödenmesi gereken taksit tutarlarına, bu Tebliğin yayımı tarihine kadar (bu tarih hariç) geçen süre için geçerli olan oranlarda, bu Tebliğin yayımı tarihinden itibaren de yıllık %39 oranında tecil faizi uygulanacak.

1 Kasım  2025 tarih 33064 sayılı Resmi Gazetede “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2023/5)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sayı: 2025/26)” yayımlanmış olup  %3 olarak belirlenmiş olan döviz dönüşüm desteği oranı 30.04.2026 tarihine kadar uzatıldı.

İşsizlik oranı %8,5’e geriledi

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Ekim ayına ilişkin işgücü istatistiklerini yayımladı. Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre; 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde işsiz sayısı 2025 yılı Ekim ayında bir önceki aya göre 27 bin kişi azalarak 3 milyon 33 bin kişi oldu. İşsizlik oranı ise 0,1 puan azalarak %8,5 seviyesinde gerçekleşti. İşsizlik oranı erkeklerde %7,0 iken kadınlarda %11,3 olarak tahmin edildi.

• Bununla birlikte: 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı bir önceki aya göre 0,6 puan artarak %15,6 oldu. Bu yaş grubunda işsizlik oranı; erkeklerde %12,9, kadınlarda ise %20,6 olarak tahmin edildi.

Türkiye’nin 3. Çeyrekte büyümesi beklentileri aştı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan verilere göre, Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH) Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarını kapsayan üç aylık dönemde, bir önceki üç aylık döneme göre %1,1 büyüdü. Yıllık büyüme ise %3,7 oldu.

• Bununla birlikte: Türkiye ekonomisinin yılın üçüncü çeyreğine ait büyüme oranı çeyreklik bazda %0,6 olan beklentileri aşarken, yıllık bazda ise %4,2’lik tahminlerin altında kaldı.

• Öte yandan: Üretim yöntemiyle Gayrisafi Yurt İçi Hasıla tahmini, 2025 yılının üçüncü çeyreğinde cari fiyatlarla bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %41,6 artarak 17 trilyon 424 milyar 718 milyon TL oldu. GSYH’nin üçüncü çeyrek değeri cari fiyatlarla USD bazında 432 milyar 880 milyon olarak gerçekleşti.

Dünya Bankası ile 6 milyar dolarlık mutabakat

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Dünya Bankası Avrupa ve Orta Asya Bölgesi Başkan Yardımcısı Antonella Bassani ile yaptığı görüşmenin ardından ilk etapta 6 milyar dolara kadar ulaşabilecek bir finansman paketi için çalışmalara başlanması üzerinde mutabakata vardıklarını, bu paketin Dünya Bankası ile yürütülecek programlar çerçevesinde yapılandırılacağını açıkladı.

• Detaylar: Bakan Bayraktar, söz konusu kaynağın özellikle yüksek voltajlı elektrik iletim yatırımlarında kullanılmasının planlandığını, bunun da Türkiye’nin 2035 yılı için belirlediği 120 bin megavat rüzgar ve güneş kurulu güç hedefine ulaşma yolunda şebeke altyapısını güçlendirecek stratejik bir adım olduğunu vurguladı.
  
• Öte yandan: Asya Kalkınma Bankası Başkanı Masato Kanda, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile bir görüşme yaptı. Konuyla ilgili Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, AKB’nin 2025-2027 döneminde Türkiye’de yürütülecek faaliyetlerin genel çerçevesini belirlemek amacıyla ülke ortaklık stratejisinin tanıttığı belirtilerek, “AKB’nin ülkedeki kamu ve özel sektör projelerine 2025 yılı sonuna kadar 1 milyar USD; 2026 ve 2027 yıllarında ise her yıl 3 milyar USD finansman sağlamayı planlamaktadır” ifadelerine yer verildi.

NTE ihracat yasağı kaldırıldı

Çin Ticaret Bakanlığı, galyum, germanyum ve antimon gibi kritik mineraller ile süper sert metallerin ABD’ye ihracatına yönelik daha önce getirilen yasağın belirli kısmının 27 Kasım 2026’ya kadar askıya alındığını açıkladı. Aralık 2024’te, söz konusu minerallerin ABD’ye ihracatı çifte kullanımlı ürünler kapsamına alınarak tamamen yasaklanmış, bu kapsamda özellikle savunma sanayii şirketleri için doğrudan sevkiyatların önüne geçilmişti.

• Ayrıca: Çin Devlet Konseyi Tarifeler Komisyonu, ABD menşeli mallara yönelik ilave %24’lük gümrük tarifesinin 1 yıl süreyle askıya alındığını duyurdu. Karar kapsamında ABD mallarına uygulanan baz tarife %10 seviyesinde korunacak, ancak ilave %24’lük kısım 1 yıl boyunca uygulanmayacak.

Fed tutanakları belirsizlik diyor

ABD Merkez Bankası’nın (Fed) Ekim ayı FOMC toplantısına ilişkin yayımlanan tutanaklarda, Komite içinde faiz politikasının seyri konusunda belirgin görüş ayrılıkları bulunduğu vurgulandı. Tutanaklarda, üyeler arasından bir grubun mevcut para politikası duruşunun fazla kısıtlayıcı olduğunu düşündüğü ve özellikle yavaşlayan istihdam piyasası riskine dikkat çekerek faiz indiriminin daha güçlü biçimde gündeme alınmasını savunduğu, diğer yandan başka bir grubun ise mevcut faiz seviyesinin enflasyonu dizginlemek için uygun bir düzeyde bulunduğunu, bu nedenle ek indirimlerin aceleye getirilmemesi gerektiğini savunduğu aktarıldı.

• Detaylar: Ekim ayı toplantısında fonlama faizinin 25 baz puan indirilerek %3,75–4,0 aralığına çekilmesine karar verilmiş olsa da tutanaklar bu kararın FOMC içinde geniş bir uzlaşı ile değil, farklı yönlerde görüşe sahip olan iki ayrı grubun görüşleri ile birlikte alındığını gösteriyor.

Almanya’da 12 şirketten biri varlığını tehdit altında görüyor

Almanya merkezli Ekonomi Araştırma Enstitüsü (Ifo), tarafından yapılan son anket çalışmasının sonuçlarına göre, ülkede faaliyetlerini sürdürmekte zorlandığını ve ekonomik varlığını akut tehdit altında gördüğünü belirten işletmelerin oranı yıllık bazda 0,8 puan artarak %8,1’e yükseldi. Geçen yılın aynı döneminde bu oran %7,3 seviyesindeydi.

• Ayrıntılar: Ifo’nun değerlendirmesinde, bu artışın arkasında başta yeni sipariş eksikliği, zayıf iç ve dış talep, artan uluslararası rekabet, yükselen işletme ve personel maliyetleri ile bürokratik yüklerin bulunduğu belirtildi.

Gelişmekte olan ülkeler daha hızlı büyüyecek

Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) G20 ülkelerine yönelik orta vadeli görünüm raporunda, küresel büyüme dinamiklerinde belirgin bir ayrışmaya işaret edilerek, aralarında Hindistan, Çin, Brezilya, Endonezya ve Suudi Arabistan’ın da bulunduğu gelişmekte olan G20 ekonomilerinin 2030 yılı itibarıyla ortalama %3,9 oranında büyümesinin beklendiği, buna karşılık gelişmiş G20 ekonomilerinin aynı yıl için öngörülen büyüme hızının %1,4 seviyesinde kaldığı ifade edildi.

• Detaylar: Raporda, G20 genelinde 2030 büyüme oranının %2,9 ile 2008 küresel finans krizinden bu yana en zayıf orta vadeli görünüm olduğuna dikkat çekilirken, gelişmekte olan ülkeler grubunda nispeten yüksek büyüme oranlarının, genç ve artan nüfus, kentleşme eğilimleri, altyapı ve dijital dönüşüm yatırımları ile sanayi ve hizmet sektörlerinde devam eden yapısal dönüşümden beslendiği vurgulandı.
  
• Ayrıca: Buna karşılık, başta ABD, Avro Bölgesi ülkeleri, Japonya ve diğer gelişmiş G20 ülkelerinde yaşlanan nüfus, zayıf verimlilik artışı, yüksek kamu borcu, kalıcı jeopolitik ve ticaret gerilimleri nedeniyle potansiyel büyüme hızının sınırlı kaldığına işaret edildi.

Hazar yaptırımları kaldırıldı

ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), Kazakistan’ın ana petrol ihracat hattını işleten Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu’na ve ülkenin başlıca sahalarından Tengiz ile Karaçığanak projelerine uygulanan yaptırımları fiilen kaldıran yeni lisanslar yayımladı. Bakanlık aynı paket kapsamında, yaptırım altındaki Rus petrol şirketleri Lukoil ve Rosneft için de bölgede sınırlı ve koşullu faaliyet alanı açan ek genel lisanslar da çıkardı.

• Detaylar: OFAC tarafından yayımlanan lisans belgelerine göre Lukoil ve Rosneft sadece Karaçığanak ve Tengiz petrol sahalarının işletilmesi için gereken işlemleri yaptırıma uğramadan yapabilecek; ayrıca Rusya dışında kalan Lukoil istasyonlarında mal alımı, günlük işletme, bakım ve tasfiye gibi işlemler ile Lukoil International’ın satışı için yapılacak işlemler 13 Aralık’a kadar yaptırım dışı tutulacak.

Arjantin’i kurtarma planı

ABD Hazine Bakanlığı ile Arjantin Merkez Bankası arasında yapılan görüşmeler sonucunda, Arjantin’e 20 milyar USD büyüklüğünde bir döviz swap hattı kurulması konusunda çerçeve anlaşma tamamlandı.

• Ayrıca: Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei’nin mali disiplin ve yapısal reform programını desteklemek için ne gerekiyorsa yapılacağını ifade eden Bessent, Hazine İstikrar Fonu üzerinden spot piyasada Arjantin pesosu alımı yaptıklarını, ayrıca özel banka ve fonların da Arjantin’in dış borç ödemelerine destek olmak için 20 milyar dolarlık bir fon hazırladıklarını söyledi.
  
• Öte yandan: Wall Street Journal, JPMorgan, Bank of America ve Citigroup gibi bankaların Arjantin için hazırlanan 20 milyar dolarlık kurtarma paketinden vazgeçtiğini, bunun yerine yerine 5 milyar dolarlık kısa vadeli repo finansmanı sağlamaya karar verdiğini haberleştirdi.