Bölüm 7: Yapay Zeka İş Piyasasını Nasıl Değiştirecek?

Yapay Zeka konusunda, “her kafadan ses çıkıyor” serisinde, iş piyasası ile ilgili bazı yorum ve örnekler aşağıdadır.

Yapay Zekanın iş piyasasını nasıl etkileyeceğine dair endişeler, çağımızın en acil ekonomik sorularından biri hâline geldi ve herhangi bir tahminin sınırlarını anlamak çok önemli. Politika yapıcılar, hangi çalışanların işsiz kalabileceğini ve desteğe ihtiyaç duyabileceğini bilmek istiyor. Okullar, öğrenciler ve veliler ise hangi mesleklerin “Yapay Zekaya dayanıklı” olabileceğini bilmek istiyor. Basit bir bakış açısıyla, Yapay Zekanın yapabileceği görevlerin payı ne kadar büyükse, o iş o kadar risk altındadır. Araştırmacı ve yorumcuların kendi aralarında ve bireysel bakış açılarından da etkilenerek, Yapay Zekaya hangi işlerin kaybedilebileceğini tahmin etmek için kullandıkları sayılar güvenilir olmayabilir.

Tekrar eden, basit düzeyde, giriş seviyesindeki işlerde çalışanlar, Yapay Zeka kullanımının artması ile başka alanlarda yeniden istihdam edilecekler. İş gücü üzerindeki etki, işleri daha hızlı yapmaktan farklı işler yapmaya doğru kayacak ve bu da insan rollerinin önemli ölçüde yeniden düzenlenmesini gerektirecektir. Ancak teknolojik değişim belirli bir bölgedeki bir sektörü ortadan kaldırdığında ve insanlar yer değiştirmediğinde büyük teknolojik işsizlik ve ücret düşüşleri görülecektir. Eğitim ve öğretimde esnekliği, Yapay Zeka kullanımının entegre olduğu eğitim sistemleri gerekmektedir.

Jeff Bezos, hızla gelişen teknolojinin insanları işsiz bırakacağı yönündeki korkuları reddederek, Yapay Zekanın ekonomide “iş gücü kıtlığı” yaratacağını öngörmektedir. Bezos’un, mühendislerin verimliliğini artırmayı amaçlayan yeni girişimi Prometheus, jet motoru gibi karmaşık fiziksel ürünleri tasarlayabilen ve üretebilen bir “yapay genel mühendis” geliştirmeyi planlayan bir şirkettir. Şirketin amacının, “mühendisleri güçlendirmek ve bir icadı daha kolay ve hızlı hâle getirmek, böylece daha küçük ekiplerin çok daha kısa zaman dilimlerinde çok daha büyük işler yapabilmesini sağlamak” olduğu söylenmektedir.

Bezos, gençlerin Yapay Zekaya yönelik karamsarlığının “gerçekliğin tam tersi” olduğunu söylemekte ve Yapay Zekanın günümüzde var olan işlerde daha az çalışana ihtiyaç duyulması anlamına geleceğini, ancak aynı zamanda çok daha fazla fırsat yaratacağını ve verimliliği artıracağını belirtmektedir. Yapay Zekanın icat yapmayı daha ucuz, daha hızlı ve daha kolay hâle getirmesi durumunda, istihdamın nihayetinde artacağını savunmaktadır.

Yapay Zekanın büyük ölçekte uygulanmasına yönelik muazzam bir talep var ve bunu destekleyebilecek yeterli insan kapasitesi olmadığı ifade ediliyor ve “İşe aldığımız genç yetenekler karşısında hayrete düşüyoruz. Yapay Zekaya o kadar yatkınlar ki, bu araçları sanki dünya onlarsız hiç var olmamış gibi kullanıyorlar. Dolayısıyla, belki de birçok anlatının aksine, genç çalışan alımımızı azaltmadık ve bundan çok memnunuz. Aslında yaptığımız şey bu değil: Şirketlerin işlevlerini veya tüm şirket yapısını yeniden şekillendirmelerine yardımcı oluyoruz. İş akışlarını yeniden tasarlamalarına ve organizasyonlarını geliştirmelerine destek oluyoruz.” şeklinde açıklamalar yapılmaktadır.

Elon Musk, Yapay Zeka ve robot teknolojilerinin 20 yıldan kısa bir süre içinde çalışmayı zorunluluk olmaktan çıkarabileceğini savunuyor. Musk, insanların gelecekte çalışmayı kendi sebzesini yetiştirmek gibi kişisel bir tercih olarak görebileceğini belirterek, çalışmanın isteğe bağlı hâle geleceğini öngörüyor.

Yapay Zeka sonuçlarının bir CEO’nun performans değerlendirmesine nasıl dâhil edilmesi gerektiği konusunda bir görüş ayrılığı var ve CEO’lar açısından potansiyel bir hesap verebilirlik boşluğu olduğu düşünülüyor.

İş dünyasının dikkate aldığı konulardan biri de Yapay Zeka yatırım ve kullanım maliyetleridir. Yapay Zeka giderek kullanım bazlı ücretlendiriliyor ve Yapay Zeka hesaplamasının temel birimi olan token’ların fiyatı değişkenlik gösteriyor. Tüm bunlar, Yapay Zeka için daha yüksek maliyetler anlamına geliyor. Komut istemine dayalı sohbet botlarından, çok daha fazla token tüketen sürekli aktif otonom Yapay Zeka ajanlarına geçiş, daha büyük ve daha karmaşık Yapay Zeka modelleriyle birlikte bu maliyetlerin de hızla artmasının beklendiğini gösteriyor.

Amerika’nın en büyük şirketleri, sonuçta daha fazla çalışana ihtiyaç duyabileceklerini söylüyor ve bu şirketler, Yapay Zekanın yok olacağı yönündeki tahminlere karşın yeniden işe alımlara başlıyor. Bir yıl boyunca yeni işe alımları erteleyen teknoloji, ulaşım ve savunma sektörlerindeki şirketler, artık Yapay Zeka ile birlikte çalışacak daha fazla insana ihtiyaç duyduklarını söylüyor.

Büyük işverenler, ekonomik belirsizlikler veya Yapay Zekanın iş yerinde daha fazla görevi üstlenebileceği inancı nedeniyle genellikle personel alımını ertelediler. Ancak bazı yöneticiler, Yapay Zekanın maliyetleri ve sınırlamalarının artık daha fazla personel alınmasını gerektirdiğini söylerken, diğerleri işten çıkarmaların ardından insanları geri işe almak istiyor.

İnsan kaynakları platformu Lattice’in CEO’su Sarah Franklin, işe alımlardaki değişimin bir kısmının, işverenlerin Yapay Zekanın neler yapabileceği konusundaki algılarını yeniden gözden geçirmelerini de yansıttığını ifade ederek, birçok şirketin Yapay Zeka ajanlarının açığı kapatabileceğini düşünerek giriş seviyesi çalışan alımını durdurduğunu, ancak o zamandan beri Yapay Zeka ile birlikte çalışmak için insanlara ihtiyaç duyulduğunu fark ettiklerini açıkladı.

Yazan: DR. H.MURAT ÇEKİCİ

Hakkında: H.Murat Çekici 1967 Bartın doğumludur.Marmara Üniversitesi İktisat mezunudur. İ.Ü İşletme Fakültesi bünyesinde “Elektrik Üretim İşletmelerinde Hasılat ve Raporlanması” isimli tezi sunarak, 2018 yılında, “doktor (PhD)” ünvanını kullanmaya hak kazanmıştır.

İş hayatına 1991 yılında Borusan Holding bünyesinde başlamıştır. Borusan Birleşik Boru Fabrikaları A.Ş. Mali İşler Müdürü iken, 2000 yılında Koray Şirketler Topluluğu’nda Mali İşler Başkanı olarak çalışmaya başlamış, 2013 yılında şirkete Genel Müdür olarak atanmış ve Kasım 2017’de firmanın ortaklık yapısının değişmesi ile birlikte mayıs 2021 dönemine kadar icra komitesinde görev almıştır.

Bu süreçte, yurdışı faaliyetlerde görev almış, yurtiçi ve yurtdışındaki işlerle ilgili birçok konuda ve her kademede görüşme, çalışma ve işbirlikleri yapmıştır. İş hayatına yeni başlayan onlarca genç insana bireysel ve iş hayatları ile ilgili abilik, liderlik, mentorluk ve koçluk yapmıştır. Günümüzde, şirketlerin icra ve yönetim kurullarında görev almakta, mali işler, yönetim, iş-süreç iyileştirme, değişim, yapay zeka gibi konularda faaliyetlerde bulunmaktadır.Üniversite ve kurumlarda eğitim vermekte, yapay zeka ile süreç yönetimi, muhasebe, yönetim raporlaması  konuları üzerinde çalışmaktadır.

Ayrıca alanındaki bilgi birikimini kitap çalışmalarıyla da paylaşmaktadır. Yayımlanan kitapları arasında ödüllü tezinden kitaplaştırılan Elektrik Üretim İşletmelerinde Hasılat ve Raporlanması’nın yanı sıra; Yönetim, Yapay Zekâ Kullanımı ve Raporlama ile İnşaat – Gayrimenkul Sigortaları ve Sigortalının Muhasebe İşlemleri yer almaktadır.