Turkishtime AR-GE 250


01 Temmuz 2021 tarihinden itibaren AB’de yerleşik nihai kullanıcılara (B2C) yönelik mesafeli mal veya hizmet ihracatı olan firmalar AB’de KDV mükellefi mi olacak? Olmalı mı?

Samet Öztürk

Bilindiği üzere Avrupa Birliği’nde (AB)’de yeknesak bir KDV oranı uygulanmamaktadır. Bununla birlikte minimum KDV oranı %15 olarak belirlenmiştir. Yani her üye Devlet minimum %15 olmak şartıyla kendi ülkesinde uygulanacak KDV oranını belirlemekte serbesttir. Kural olarak; AB’de Topluluk içi farklı ülkelerde yerleşik kişiler arasındaki (intra-communautaire) mesafeli satış işlemlerinde varış yeri (destinasyon) ilkesi gereğince malın teslim edildiği veya hizmetin ifa edildiği yer ülkesinde bir mali yıl içinde yapılan toplam satışların lokal mevzuatın öngördüğü eşiklerin aşılması durumunda satıcının KDV mükellefiyeti kaydı yaptırması gerekmektedir. 

Ancak, ağırlıklı olarak nihai tüketiciye (B2C) mesafeli satış yapan yeni kurulmuş şirketler, start-up firmalar, KOBİ’ler için ticaret yapılan her bir AB ülkesinde KDV kaydı yaptırmak ilave maliyet gerektirmektedir. Bu sebeple AB’nin KDV sisteminde mesafeli dijital hizmetler ile sınır ötesi ticarete konu malların satışından kaynaklı KDV kurallarında sadeleştirme ve kolaylaştırmalar yapılması gereği doğmuştur. 

Malın satıcısı veya hizmetin sağlayıcısı ile tüketici arasında eşzamanlı ve karşılıklı fiziksel karşılaşma olmaksızın, internet, email, online mail order, telefon, mektup vs. yolu ile pazarlama ve satışın yapıldığı bir sistem kapsamında taraflar arasında sözleşmenin mesafeli satış olarak tanımlanmaktadır. Dolayısıyla mesafeli sözleşmeler her ne kadar günümüzde ağırlıklı olarak e-ticarete konu işlemler dolayısıyla kuruluyor olsa da e-ticarete konu olmayan işlemler dolayısıyla da mesafeli sözleşmeler kurulabilmektedir. 

Avrupa Komisyonu, mesafeli hizmet sağlayan şirketlerin KDV yükümlülüklerini basitleştirmek amacıyla iki aşamalı bir önlem paketini uygulamaya koymuştur. 2015 yılında nihai tüketicilere yönelik (B2C) hizmet veren telekomünikasyon, radyo televizyon yayıncılığı ve dijital hizmetler/elektronik (TBE) sunan firmalara yönelik Mini One Stop Shop (MOSS) düzenlemesi yapılmıştır. 

01.07.2021 tarihinde yürürlüğe girecek ikinci faz düzenlemeler ile mevcut MOSS sistemi, mesafeli mal satışlarını da içine alacak şekilde One Stop Shop (OSS) adı verilen daha kapsamlı bir sistem haline dönüşecektir. İthale konu mesafeli mal satışları için ise Import One Stop Shop (IOSS) sistemi getirilecektir. Hali hazırda mevcut ve Temmuz 2021 itibariyle uygulamaya girecek sistemlere kayıt ihtiyaridir.

Yürürlüğe girecek düzenlemeler temel olarak AB iç pazarını güçlendirmeyi, vergi kaçaklarını önlemeyi ve AB dışı satıcılarla AB’deki satıcılar arasında eşit rekabet şartları yaratmayı hedeflemektedir.

Her ne kadar doğrudan B2C satışlar daha çok mikro düzeyde ticaret yapan ihracatçılar için geçerliymiş gibi gözükse de özellikle “online pazarlama ve satış platformları ile ara yüz sağlayıcılarının” varsayılan satıcı/tedarikçi olarak addedilmiş olmaları ve ödenmeyen KDV’den sorumlu tutulmaları dikkate alındığında bu yeni düzenlemelerin artık sadece mikro satıcıların ötesinde sofistike aktörleri de etkileyeceği açıktır. 

Bu bağlamda; AB dışında yerleşik, uluslararası tedarik zincirinde yer alan tedarikçilerin (online pazarlama ve satış platformları, satıcılar, ara yüz sağlayıcıları, web siteleri aracılığıyla mikro ihracat yapanlar başta olmak üzere nihai tüketici ile fiziki olarak eş zamanlı bir araya gelmeyen tüm tedarikçiler) B2C ticaretlerinde aksaklıklar yaşamaması için yeni kurallara uyum göstermeleri önem arz etmektedir. 

MESAFELİ HİZMET SATIŞLARI

MOSS sistemine dahil olan hizmetleri sunan firmalar normalde Avrupa Birliği genelinde sundukları hizmetler sebebiyle birden fazla ülkede KDV mükellefi olmak yerine tek bir üye ülkede KDV mükellefiyeti tesis ettirme ve söz konusu ülkede tüm AB satışlarını her çeyrek yıl sonunda beyan etme olanağına sahip olmaktadırlar. 

Bu kapsamındaki başlıca hizmetler şunlardır:

  • Web sitesi barındırma (website hosting)
  • Yazılım tedariki (supply of software)
  • Veri tabanına giriş (access to databases) 
  • Uygulama veya müzik indirme (downloading apps or music)
  • Online oyun oynama (online gaming)
  • Uzaktan eğitim (distance teaching)
  • Online bahis ve kumar (online gambling)

OSS sistemi ile her tür mesafeli hizmet sunumu bu kapsamda değerlendirilebilecektir.

MOSS / OSS sisteminde iki farklı KDV kayıt modeli öngörülmüştür: 

Union Scheme AB'de kurulmuş veya bir AB ülkesinde sabit işyeri bulunan işletmeler için öngörülmüş basitleştirilmiş KDV sistemidir.

Non-Union Scheme : AB’de kurulu veya sabit bir işyeri olmayan işletmeler için öngörülmüş basitleştirilmiş KDV kayıt sistemidir.

Hali hazırda her üye ülkede KDV mükellefiyeti gerekliliğinin tespitine yönelik ilgili ülkedeki geçerli mesafeli satış eşikleri uygulanmakla beraber; 01.07.2021 tarihinden itibaren AB genelinde 10.000 Euro’luk tek tip genel satış eşiği kullanılacaktır. Bir başka deyişle, AB genelinde bir firmanın toplam mesafeli satışları (dijital hizmet ya da mal satışı) 10.000 Euro’yu geçtiği takdirde kural olarak müşterilerin olduğu tüm ülkelerde KDV mükellefiyet kaydı yaptırması ya da MOSS (01.07.2021 tarihinden itibaren OSS) sistemine kaydolması gerekmektedir. Söz konusu eşik sadece Union Scheme kapsamında yer alan firmalar için geçerlidir.

E-TİCARET VE MESAFELİ MAL SATIŞLARI – E-TİCARET

01.07.2021 tarihinden itibaren AB’nde yerleşik nihai tüketicilere (B2C) ya da AB içerisinde KDV mükellefiyeti olmayan belli şartları haiz KOBİ, şirket veya kamu kuruluşlarına yapılacak mesafeli mal satışları için basitleştirilmiş KDV sistemine kaydolmak mümkündür. 

Topluluk içi teslimlerde yukarıda bahsi geçen OSS sistemi; ithale konu mesafeli mal satışlarında ise tedarikçilerin IOSS sistemine kayıt olunabilecektir.

Hali hazırda 22 Euro ve altındaki düşük kıymetli B2C eşya ithalatında uygulanmakta olan KDV istisnası uygulaması 31.06.2021 tarihinde sona erecektir.

Yeni uygulama ile 01.07.2021 tarihinden itibaren, 150 Euro ve altındaki kıymete haiz eşyanın (navlun ve sigorta bedeli ayırt edilebilmesi koşuluyla malın bedeline dahil edilmez) B2C ithalatında, KDV uygulanmaya başlanacaktır. 

Yeni düzenlemede sınır ötesi mesafeli mal satışlarına ilişkin üç önemli terim özetle şu şekilde tanımlanmıştır:

Satıcı/Tedarikçi: Üçüncü ülkeden AB’deki nihai tüketiciye elektronik ara yüz kullanmadan mesafeli satış yapan taraftır.

Tali satıcı/tedarikçi: Üçüncü ülkeden AB’deki nihai tüketiciye elektronik ara yüz kullanarak mesafeli satış yapan taraftır.

Varsayılan satıcı/tedarikçi: Tali tedarikçiden malı temin edip nihai tüketiciye satışına aracılık edip malın tüketiciye ulaşmasını kolaylaştıran taraftır.

Bu tanımlar arasında en göze çarpanı varsayılan tedarikçidir. Elektronik ara yüz operatörleri, satıcı adına ödemeyi kabul eden ya da sipariş ve teslimatı kabul ve takip eden online pazarlama ve satış platformları varsayılan tedarikçi olarak değerlendirilebilirler. Buna karşılık, sadece reklam ve tanıtım yapmak, hyperlink sağlamak suretiyle pasif ve indirekt olarak satışı kolaylaştıran online pazarlama ve satış mecralarını satıcı/tedarikçi olarak kabul etmek mümkün değildir. 

AB’de yerleşik olmayanlar tarafından B2C şeklinde AB’de yerleşik tüketicilere mesafeli mal satışlarında (150 Euro ve altında düşük kıymetli mallar), söz konusu malların AB’ye ithalatı için standart ithalat prosedürü haricinde 2 farklı yöntem öngörülmüştür:

IOSS Sistemine Kayıt

-Satıcı doğrudan veya dolaylı olarak taşıma ve sevkiyat işleminden sorumludur. Eğer satıcının taşıma ve sevkiyata ilişkin en ufak bir yönlendirmesi ve dahli yoksa mesafeli satış söz konusu olmayacak ve IOSS sistemine kayıt da mümkün olmayacaktır. AB organları dolaylı sorumluluğu çok gevşek yorumlamakta ve neredeyse ilişki kurulabilecek en ufak müdahaleyi (referans vermek, yönlendirme, taşıyıcı adına ödemeyi kabul etme vb.) dolaylı sorumluluk olarak değerlendirmektedirler. 

-IOSS kapsamında ithal edilecek mesafeli satış sözleşmesine konu olan eşya satın alma işleminin yapıldığı anda AB dışında bulunmalı ve sevk edilmelidir;

-AB’ye sevk edilerek antrepoya konulmuş ve bilahare antrepodan yapılan satışlar mesafeli satış olarak değerlendirilmemektedir.

-Satıcı her hangi bir üye ülkede IOSS sistemine kayıt olacak ve IOSS KDV tescil numarası alacaktır.

AB ile Karşılıklı İdari Yardım Anlaşması bulunan ülkelerde yerleşik elektronik ara yüz operatörleri dahil tedarikçiler doğrudan sisteme kaydolabilirler. Bu tedarikçilerin ayrıca AB’de yerleşik bir temsilci/aracı atama zorunlulukları bulunmamaktadır. Karşılıklı İdari Yardım Anlaşması bulunmayan ülkelerde yerleşik diğer tedarikçi ve ara yüz operatörleri mutlaka AB’de yerleşik bir temsilci/aracı atamak zorundadırlar. Bu temsilci/aracılar tedarikçi veya varsayılan tedarikçi adına KDV ödemelerini yapmak ve IOSS sistemine ilişkin yükümlülükleri yerine getirmekten sorumlu olacaklardır.

-Mesafeli satış olarak kabul edilmesi sebebiyle satış öncesinde KDV tahsilatı dahil ön bilgilendirme / T&C gerekliliklerinin yerine getirilmesi gerektiği düşünülmektedir.

-Online satış olursa check out esnasında tüketicinin ödeyeceği toplam KDV gösterilecektir.

-Satıcı malı sattığı anda tüketiciden KDV’yi tahsil edecektir.

-Düzenlenecek faturanın üzerinde tahsil edilen KDV tutarı ve oranının ayrı olarak gösterilmesi gerekecektir.

-Satıcı taşıyıcıya veya gümrükleme işlemleri yapacak tarafa (posta servisi, hızlı kurye veya lojistik firması vb.) gümrükleme işlemlerinde kullanılmak üzere IOSS KDV kayıt numarası dahil gerekli bilgileri doğru bir şekilde temin edecektir ki gümrük beyannamesinde IOSS KDV kayıt numarası girilmesi suretiyle KDV istisnası uygulanacaktır.  

-150 Euro ve altındaki düşük kıymetli B2C satışa konu eşya gümrük beyannamesinde IOSS kayıt numarası girilmek suretiyle KDV istisnasından yararlanılarak gümrük işlemleri tamamlanacaktır. İlave olarak yeşil hatta işlemler tamamlanacaktır.

-IOSS sahibi kayıtlı olduğu üye ülke vergi idaresine aylık bazda KDV vergi beyanında bulunacak ve tahsil ettiği KDV’sini vergi dairesine ödeyecektir. 

Özel Muamele – Special Arrangement 

IOSS sisteminin kullanılmaması ve gümrükleme işleminin lojistik sağlayıcıları vasıtasıyla yapılması durumunda, söz konusu firmalar basitleştirilmiş usulde gümrük beyanlarını verirler ve ödenmesi gereken KDV’yi gümrük idaresine öderler. Bilahare nihai tüketiciden KDV’yi tahsil ederler. Vergi dairesine verecekleri aylık beyanlar ile tahsil ettikleri KDV tutarları ile ödedikleri KDV tutarların beyan ve mahsup ederler. 

Özet olarak; AB’de 01.07.2021 tarihinde yürürlüğe girecek mesafeli satışlara ilişkin KDV düzenlemeleri sebebiyle; B2C olarak AB’de satışları olan eşya tedarikçileri veya hizmet sağlayıcılarının mutlaka AB’de KDV mükellefiyet kaydı açtırmaları gerekmemektedir. Bununla birlikte öngörülen sistemlere kayıt olup olmama yönünde karar verilebilmesi için mevcut pozisyonların gözden geçirilmesi ve ona göre en avantajlı seçimin yapılması hem ticari çıkarların korunması hem de hukuki uyum sağlanması açısından gereklidir. Bu çerçevede, AB’de KDV mükellefiyeti tesis edilsin ya da edilmesin öncelikli olarak online ortamda tüketiciye sunulan ön bilgilendirme formlarının, sözleşmelerin, taşıyıcı/lojistik sağlayıcı veya gümrükleme hizmetlerini veren üçüncü taraflarla yapılacak sözleşmelerin gözden geçirilmesi gerektiği tavsiye olunur.

Av. Samet ÖZTÜRK, LL.M., MCIARB
samet.ozturk@seb.com.tr